သန့်ရှင်းသော မာကုတမန်တော်

သူသည် တမန်တော်ဝတ္ထုနှင့် ဩဝါဒစာများတွင် မကြာခဏ ဖော်ပြသော မာကုဟု အမည်တွင်သည့် ယောဟန် ဖြစ်သည်။ သူသည် နာမည်နှစ်ခုကို ဆောင်ထားသည် — ယောဟန်သည် ဟေဗြဲအမည်ဖြစ်၍ "ယေဟောဝါသည် ကရုဏာရှင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ မာကုသည် ရောမအမည်ဖြစ်၍ "တူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။

ရှင်မာကုသည် လစ်ဗျား၏ အနောက်ဘက်မြို့ငါးမြို့အနက်တစ်ခုဖြစ်သော ကိုင်ရိုင်း (Cyrene) ၊ အဘရိယာတိုလပ်စ်ဟု ခေါ်သော မြို့ငယ်တွင် လေဝိအနွယ်ဝင် ယုဒလူမျိုး မိဘနှစ်ပါးမှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်အမည်မှာ အရစ္စတိုဘိုလပ်စ်ဖြစ်၍ မိခင်မှာ မာရိ ဖြစ်ပြီး သူမသည် ယေရုရှလင်ရှိ ပထမဆုံးခရစ်ယာန်များအကြား ဂုဏ်အသရေရှိသော ဘုရားတရားကိုင်းရှိုင်းသူ အမျိုးသမီးဖြစ်သည်။

သူသည် ဂရိ၊ လက်တင်နှင့် ဟေဗြဲ ဘာသာစကားများကို သင်ယူ၍ ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည်။ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်တတ်သော အချို့သော လူမျိုးစုများက သူတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို တိုက်ခိုက်လာသောအခါ သူတို့သည် ကိုင်ရိုင်းကို စွန့်ခွာ၍ မူရင်းဇာတိနိုင်ငံဖြစ်သော ပါလက်စတိုင်းသို့ သွားရောက်ကာ ယေရုရှလင်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ယုံကြည်၍ အမှုတော်ဆောင်ရာ၌ အရှေးအကျဆုံး မိသားစုများအနက်တစ်ခုဖြစ်သော ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းသည့် မိသားစုတွင် သူ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။

သခင်ခရစ်တော်နှင့် ဆက်ဆံခြင်း — သူသည် မိခင်မာရိနှင့်အတူ သခင်ခရစ်တော်နှင့် ပေါင်းသင်းခွင့်ရခဲ့သည်။ မိခင်သည် မိမိဥစ္စာပစ္စည်းဖြင့် သခင်ဘုရားကို ပြုစုသော အမျိုးသမီးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်၍ မိသားစုဝင်များစွာသည်လည်း သခင်ခရစ်တော်နှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိခဲ့ကြသည်။ မာကုသည် တမန်တော် ပေတရုနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သည်၊ အကြောင်းမူ သူ၏ဖခင်သည် တမန်တော်ရှင်ပေတရု၏ ဇနီး၏ ဦးလေး၏သားဖြစ်သည် သို့မဟုတ် အဒေါ်၏သားဖြစ်သည်။ တမန်တော်ဗာနဗနှင့်လည်း ဆွေမျိုးဖြစ်သည်၊ သူသည် ဗာနဗ၏ နှမ၏သားဖြစ်၍ (ကောလောသဲ ၄:၁၀ (Colossians 4:10)) သို့မဟုတ် ဦးလေး၏သားဖြစ်ပြီး သောမနှင့်လည်း ဆက်နွှယ်သည်။

သူ၏မိခင်သည် တပည့်တော်များနှင့်အတူ ပသခါပွဲကို စားသောက်ရန် အဆောင်အထက်ခန်းရှိသော သူ၏အိမ်ကို ဖွင့်ပေးခဲ့သဖြင့် ထိုအိမ်သည် ခရစ်ယာန်အစောပိုင်းသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော အိမ်များထဲက တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ ဘုန်းကြီးတော်မူသော သခင်ဘုရားသည် တပည့်တော်များ၏ ခြေကို ဆေးကြောတော်မူ၍ သူတို့အား မဟာဆုတော်ပွဲ (ဧဝခါရစ်) လျှို့ဝှက်နက်နဲမှုကို အပ်နှင်းတော်မူသဖြင့် ထိုအိမ်သည် သခင်ဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ကျိန်းဝပ်တော်မူ၍ ဧဝခါရစ် လျှို့ဝှက်နက်နဲမှုကို ပြုတော်မူခြင်းဖြင့် တပ်ဆင်ပူဇော်တော်မူသော ကမ္ဘာ၌ ပထမဆုံးခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအဆောင်အထက်ခန်းတွင်ပင် ရှင်ပြန်ထမြောက်တော်မူပြီးနောက် တပည့်တော်များ စုဝေးခဲ့ကြ၍

သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်သည် တပည့်တော်များအပေါ်သို့ ဆင်းသက်ခဲ့သည် (တမန်တော် ၂:၁-၄ (Acts 2:1-4))၊ ထိုနေရာ၌ပင် သူတို့ စုဝေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မာကု၏အိမ်သည် တမန်တော်များ၏ ခေတ်ကာလ၌ ခရစ်ယာန်များ စုဝေးခဲ့ကြသော ကမ္ဘာ၌ ပထမဆုံးခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း ဖြစ်ခဲ့သည် (တမန်တော် ၁၂:၁၂ (Acts 12:12))။

သူကိုယ်တိုင်မူကား သခင်ခရစ်တော်ကို မြင်တွေ့၍ ကိုယ်တော်နှင့် ပေါင်းဖော်ကာ ကိုယ်တော်နှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုမျှမက သူသည် တမန်တော်ခုနစ်ဆယ်ထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သဖြင့် ဘုရားကျောင်းက သူ့ကို "ဘုရားသခင်ကို ဖူးမြင်သူ" ဟု ဂုဏ်ပုဒ်ပေးခဲ့သည်။

ရှင်မာကုသည် သခင်ဘုရားက အမှုတော်ဆောင်ရန် ရွေးချယ်တော်မူသော တမန်တော်ခုနစ်ဆယ် အနက်တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ပညာရှင် ဩရိဂျင်နှင့် ရှင်အဘိဖါးနီးယပ်စ် တို့ သက်သေခံခဲ့ကြသည်။

ရှင်မာကုသည် ဂါလိလဲပြည် ကာနမြို့၏ မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ၌ သခင်ဘုရားနှင့်အတူ ရှိနေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာက ဆိုသည်၊ သူသည် တပည့်တော်နှစ်ဦးက သခင်ဘုရားအတွက် ပသခါပွဲကို ပြင်ဆင်ရန် တွေ့ဆုံသောအခါ ရေအိုးကို သယ်ဆောင်လာသော လုလင်ပင်ဖြစ်သည် (မာကု ၁၄:၁၃-၁၄ (Mark 14:13-14)၊ လုကာ ၂၂:၁၁ (Luke 22:11))။ ကယ်တင်ရှင်ကို နောက်တော်သို့ လိုက်၍ အဝတ်ချည်းမျှ ဝတ်ဆင်ထားရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသဖြင့် ထိုအဝတ်ကို စွန့်ထား၍ အဝတ်အချည်းစည်းနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့သော လုလင်ဟု ဆိုသူသည်လည်း သူပင်ဖြစ်သည် (မာကု ၁၄:၅၁-၅၂ (Mark 14:51-52))။ ဤအကြောင်းအရာသည် မာကု၏ ဧဝံဂေလိတရားစာတွင်သာ ဖော်ပြထားသဖြင့် ၎င်းသည် သူနှင့် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ကြောင်း ပြသသည်။

ဟောပြောကြေညာခြင်း — တမန်တော်သည် ယေရုရှလင်နှင့် ယုဒပြည်တွင် ငါတို့ဆရာ တမန်တော်ပေတရုနှင့်အတူ မိမိ၏အမှုတော်ကို စတင်ခဲ့သည်။

တမန်တော်ဝတ္ထုက ဖော်ပြသည်မှာ သူသည် တမန်တော်ပေါလုနှင့် ဗာနဗတို့နှင့်အတူ ပထမဆုံးသာသနာပြုခရီးစဉ်တွင် လိုက်ပါ၍ အန္တိအုတ်မြို့၊ ကုပရုကျွန်း၊ ထို့နောက် အာရှမိုင်းနားတွင် သူတို့နှင့်အတူ ဟောပြောကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် ထင်ရှားသည်မှာ သူသည် ပံဖုလိပြည် ပေရဂေမြို့တွင် ဖျားနာသဖြင့် ယေရုရှလင်သို့ ပြန်ရန် တွန့်ဆုတ်ခဲ့၍ သူတို့နှင့်အတူ ခရီးကို မပြီးပြတ်စေခဲ့ပါ။ ထို့နောက် ပြန်လာ၍ ဥရောပရှိ အချို့ဘုရားကျောင်းများ၊ အထူးသဖြင့် ရောမဘုရားကျောင်းကို တည်ထောင်ရာ၌ ပေါလုနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။

တမန်တော်ပေါလုသည် ဒုတိယသာသနာပြုခရီးစဉ်ကို စတင်သောအခါ တမန်တော်ဗာနဗက မာကုကို ခေါ်ဆောင်ရန် ဇွဲကောင်းခဲ့သော်လည်း တမန်တော်ပေါလုက ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲကွာသွားသည်တိုင်အောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပေါလုသည် သိလနှင့်အတူ ထွက်ခွာသွား၍ ဗာနဗသည် မာကုကိုခေါ်ဆောင်ကာ ကုပရုကျွန်းတွင် ဟောပြောကြေညာခဲ့ကြသည် (တမန်တော် ၁၃:၄-၅ (Acts 13:4-5))၊ သူသည် ယေရုရှလင်ညီလာခံအပြီး ကုပရုကျွန်းသို့ ဒုတိယအကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည် (တမန်တော် ၁၅:၃၉ (Acts 15:39))။

ရှင်မာကု၏ ပုဂ္ဂိုလ်သည် တမန်တော်ဝတ္ထုတွင် ပျောက်ကွယ်သွားသည်၊ အကြောင်းမူ သူသည် အီဂျစ်သို့ ခရီးထွက်၍ မိမိ၏ မွေးဖွားရာဇာတိ လစ်ဗျား "မြို့ငါးမြို့" သို့ ဦးစွာ သွားပြီးနောက် ထိုမှ ကန္တာရရွာစုများ၊ ထို့နောက် အီဂျစ်အထက်ပိုင်းသို့ ထွက်ခွာ၍ အလက်ဇန္ဒြိယဘုရားကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အီဂျစ်အေဒီ ၆၁ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တံခါးမှ အလက်ဇန္ဒြိယသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

မာကုသည် မြို့ငါးမြို့မှ လာ၍ အေဒီ ၆၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အနောက်ဘက်မှ အလက်ဇန္ဒြိယမြို့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ အလက်ဇန္ဒြိယတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို လက်ခံသော ပထမဆုံးအီဂျစ်လူမျိုးအဖြစ် အာနီယာနပ်စ်က ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းကို လက်ခံပုံ ဇာတ်လမ်းကို သမိုင်းက ပြောပြသည်... မာကု၏ ဖိနပ်သည် လမ်းလျှောက်ခြင်းများလွန်းသဖြင့် ပျက်စီးသွား၍ ၎င်းကို ပြုပြင်ရန် ဖိနပ်ချုပ်သမား အာနီယာနပ်စ်ထံ ယူသွားသောအခါ ထုသောတံစို့သည် သူ၏လက်ထဲ ဝင်သွားသဖြင့် "တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားသခင်" ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ မာကုက သခင်ခရစ်တော်၏ နာမတော်အားဖြင့် သူ့ကို အနာငြိမ်းစေ၍ တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားသခင်အကြောင်း ပြောကြားစ ပြုသဖြင့် သူနှင့် သူ၏အိမ်သားများ ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်...

...အလက်ဇန္ဒြိယတွင် ယုံကြည်ခြင်းသည် လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားသဖြင့် အာနီယာနပ်စ်ကို သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် ခန့်အပ်၍ သူနှင့်အတူ သင်းအုပ်သုံးဦးနှင့် သင်းထောက်ခုနစ်ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ရုပ်တုကိုးကွယ်သော လူထုသည် ဆူပူသဖြင့် ရှင်မာကုသည် အလက်ဇန္ဒြိယကို စွန့်ခွာ၍ အနောက်ဘက်မြို့ငါးမြို့ (လစ်ဗျား၏ ဘာကာ) သို့ သွား၍ ထိုမှ ရောမသို့ သွားရောက်ရန် တွန်းအားဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုတွင် တမန်တော်ပေါလုကို ကူညီခဲ့သော ဟောပြောကြေညာခြင်းအမှုတော်များ၌ မှတ်သားဖွယ်ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း သူသည် မိမိစတင်ခဲ့သော ကြီးမားသောအလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အီဂျစ်သို့ မကြာမီ ပြန်လာခဲ့သည်။

သူသည် အေဒီ ၆၅ ခုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒြိယသို့ ပြန်လာ၍ ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းသည် ထွန်းကားလာသည်ကို တွေ့ရှိသဖြင့် မြို့ငါးမြို့ကို သွားရောက်လည်ပတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး အလက်ဇန္ဒြိယသို့ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လာ၍ ဘိုကာလီယာဒေသတွင် အသက်ရှင်လျက် သေဆုံးခဲ့သည် (ဓမ္မဒိဋ္ဌခံ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်)။

တမန်တော်သည် ပသခါပွဲနေ့၌ သန့်ရှင်းသောယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို ကျင်းပနေစဉ် — ထိုနေ့သည် ရုပ်တုဘုရား ဆေရာပစ်၏ ပွဲတော်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေ၍ — ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများသည် ယုံကြည်သူများ ပင်လယ်ကမ်းနားတွင် တည်ဆောက်ထားသော "နွားတင်းကုပ်အိမ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ဘိုကာလီယာဟု အမည်တွင်သော နေရာရှိ ဘုရားကျောင်းကို ဝင်တိုက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် မာကုကို ဖမ်းဆီး၍ "နဂါးကို နွားတင်းကုပ်အိမ်တွင် ဆွဲကြ" ဟု အော်ဟစ်ကာ မြို့လမ်းများပေါ်တွင် ဆွဲခြစ်စပြုခဲ့ကြသည်။ သူ၏အသားများ ကွဲကြေ၍ သွေးများ ထွက်သွားသည်အထိ သူတို့သည် ဤနည်းဖြင့် ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ညနေပိုင်းတွင် သူ့ကို မှောင်မိုက်သောထောင်ထဲ ထည့်ထားကြ၍ ထိုညသန်းခေါင်ယံ၌ သခင်ခရစ်တော်သည် သူ့အား ထင်ရှား၍

အားပေးကာ ဓမ္မစစ်ပွဲ၏ ဆုပန်းခွေကို ကတိထားတော်မူခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများသည် ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသဖြင့် အေဒီ ၆၈ ခုနှစ်၊ ဘာရမူဒလ ကုန်ဆုံးချိန်၌ သူ၏ဝိညာဉ်သည် ထွက်သွား၍ သခင်ဘုရားလက်တော်တွင် အပ်နှင်းခဲ့သည်။ ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများသည် သူတော်မြတ်၏ ရုပ်ခန္ဓာကို ပိုမိုညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်လို၍ ကြီးမားသောမီးကို မွှေး၍ မီးရှို့ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သူ့ကို မီးပေါ်တင်ထားကြသော်လည်း မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသဖြင့် မီးငြိမ်းသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ယုံကြည်သူများသည် အလွန်ကြီးမားသော ဂုဏ်ပြုခြင်းဖြင့် ရုပ်ခန္ဓာကို ယူ၍ အသုဘဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။

အေဒီ ၈၂၇ ခုနှစ်တွင် ဗင်းနစ်မှ ကုန်သည်အချို့သည် ဤရုပ်ခန္ဓာကို ခိုးယူ၍ သူတို့မြို့တွင် ၎င်းအပေါ်၌ ဘုရားကျောင်းတစ်ဆောင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ဦးခေါင်းမူကား ယနေ့တိုင် အလက်ဇန္ဒြိယတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်၍ ၎င်းအပေါ်၌ မာကုဘုရားကျောင်းကို တည်ဆောက်ထားသည်။

လက်ဘနွန်က သူတော်မြတ်သည် ၎င်းတွင် ဟောပြောကြေညာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊ ထို့ပြင် သူသည် ကောလောသဲမြို့တွင်လည်း ဟောပြောကြေညာခဲ့ပြီး (ကောလောသဲ ၄:၁၀ (Colossians 4:10))၊ ဗင်းနစ်က သူ့ကို မိမိ၏ စောင့်ရှောက်သူ သူတော်မြတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်၊ ဗင်းနစ်နယ်မှ အကွီလာမြို့တွင်လည်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ဟောပြောကြေညာခြင်းအကြောင်း ငါတို့စကားကို ဖိလေမုန်ထံ ဩဝါဒစာ၌ တမန်တော်ပေါလု၏ စကားများဖြင့် နိဂုံးချုပ်ပါမည်၊ တမန်တော်ပေါလုက သူ့နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်သူများ၏ ရှေ့ဆုံးတွင် သူ့ကို ဖော်ပြထားသည် (ဖိလေမုန် ၂ (Philemon 1:2))၊ ကောလောသဲထံ ဩဝါဒစာတွင် ရောမ၌ ပထမအကြိမ် အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်အတွက်

သူနှင့်အတူ လုပ်ဆောင်သော အနည်းငယ်သောသူတို့အကြား သူ့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဒုတိယအကြိမ် အကျဉ်းကျနေစဉ် — မိမိ၏ နေရာ (ခန္ဓာကိုယ်) ကို ချွတ်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် — တိမောသေထံ စာရေး၍ မာကုသည် အမှုတော်အတွက် မိမိအား အသုံးဝင်သောကြောင့် သူ့ကို စေလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည် (၂ တိမောသေ ၄:၁၁ (2 Timothy 4:11))။

ဧဝံဂေလိတရားစာ — ရှင်မာကုသည် မိမိ၏နာမည်ကို ဆောင်ထားသော ဧဝံဂေလိတရားစာ (မာကုဧဝံဂေလိတရားစာ) ၏ ရေးသားသူဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ကျီရိလယ်ဇဝတ်လမ်းဟု ခေါ်တွင်သော ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်းကို ရေးစီသူလည်းဖြစ်သည်၊ ၎င်းကို အလက်ဇန္ဒြိယပတ်ရိအတ် ၂၄ ဦးမြောက်ဖြစ်သော ယုံကြည်ခြင်း၏တိုင် ကျီရိလယ် ပထမ ၏နာမည်ဖြင့် တွဲခေါ်သည်၊ အကြောင်းမူ သူသည် ၎င်းကို ပထမဆုံး စာဖြင့်ရေးမှတ်၍ အချို့ဆုတောင်းချက်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

ဓမ္မပညာကျောင်းတည်ထောင်ခြင်း — တမန်တော် ရှင်မာကုသည် အလက်ဇန္ဒြိယ၌ ဓမ္မပညာကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဂုဏ်ရှိသူဖြစ်သည်၊ ထိုကျောင်းသည် အရှေ့အနောက် ခရစ်ယာန်ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့၍ ၎င်းမှ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ပညာရှင်များနှင့် တွေးခေါ်ဆရာများ၏ အကျိုးကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာအတွက် ကြီးမားသောဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ရှင်မာကုနှင့် ခြင်္သေ့ — ရှင်မာကုကို ခြင်္သေ့ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်၊ ထို့ကြောင့် ဗင်းနစ်သားများသည် သူ့ထံ ဆုတောင်းကြသောအခါ ခြင်္သေ့ကို မိမိတို့၏ သင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်၍ မိမိတို့မြို့ရှိ ရှင်မာကုရင်ပြင်တွင် အတောင်ပါသော ခြင်္သေ့တစ်ကောင်ကို တည်ဆောက်ထားကြသည်။ အချို့သူများက ဤသင်္ကေတကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြသည် —

ပထမ — ရှင်မာကုသည် မိမိဖခင် အရစ္စတိုဘိုလပ်စ်နှင့်အတူ ယော်ဒန်မြစ်ဆီသို့ လမ်းခရီး၌ လျှောက်နေစဉ် ဖခင်ကို ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းသို့ ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်၊ ထိုနေရာ၌ ခြင်္သေ့ဖိုနှင့်ခြင်္သေ့မ သူတို့ကို ရုတ်တရက်တွေ့ဆုံသဖြင့် ဖခင်က သားအား ထွက်ပြေးရန် တောင်းဆို၍ မိမိကိုယ်တိုင် ရှေ့သို့ တိုးကာ သားရဲနှစ်ကောင်က မိမိဖြင့် အလုပ်ရှုပ်စေရန် ဖြစ်သော်လည်း သားက ဖခင်ကို စိတ်ချစေ၍ သခင်ခရစ်တော်ထံ ဆုတောင်းသဖြင့် သားရဲနှစ်ကောင်သည် ကွဲ၍ သေသွားသဖြင့် ဖခင်သည် သခင်ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခဲ့သည်။

ဒုတိယ — ရှင်မာကုသည် မိမိ၏ ဧဝံဂေလိတရားစာကို "တောကန္တာရ၌ ဟစ်ကြွေးသောသူ၏အသံ" ဟူသော စကားဖြင့် စတင်ခဲ့သည်... ၎င်းသည် တိရစ္ဆာန်များ၏ဘုရင်ကဲ့သို့ တောကန္တာရ၌ မြည်ဟိန်းသော ခြင်္သေ့၏အသံကဲ့သို့ဖြစ်၍ စစ်မှန်သောဘုရင် ငါတို့သခင်ယေရှုခရစ်တော် ကြွလာတော်မူခြင်းအတွက် လမ်းကို ပြင်ဆင်ပေးနေသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဧဝံဂေလိတရားစာသည် သခင်ခရစ်တော်၏ အာဏာတော်ကို ကြေညာရန် ရောက်ရှိလာသဖြင့် သူ့ကို ခြင်္သေ့ဖြင့် သင်္ကေတပြုခြင်းသည် သင့်လျော်သည်၊ အကြောင်းမူ သခင်ဘုရားအကြောင်း "ယုဒအနွယ်မှ ထွက်လာသော ခြင်္သေ့" ဟု ဆိုထားသောကြောင့်ဖြစ်သည် (ဗျာဒိတ် ၅:၅ (Revelation 5:5))။

တတိယ — ရှင်အမ်ဘရိုစီးယပ်စ် က ရှင်မာကုသည် မိမိ၏ ဧဝံဂေလိတရားစာကို အမှုတော်ဆောင် သခင်ခရစ်တော်၏ ဘုရားဖြစ်တော်မူခြင်းအာဏာကို ကြေညာခြင်းဖြင့် "ဘုရားသခင်၏သားတော် ယေရှုခရစ်၏ ဧဝံဂေလိတရားအစ" (၁:၁ (Mark 1:1)) ဟု စတင်ခဲ့သည်ဟု ရှုမြင်သဖြင့် သူ့ကို ခြင်္သေ့ဖြင့် သင်္ကေတပြုခြင်းသည် မှန်ကန်သည်ဟု ဆိုသည်။

* ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန် — ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး မာကုပထမ (တမန်တော် မာကု) (ပတ်ရိအတ်များသမိုင်း ကဏ္ဍမှ)၊ တမန်တော်မာကု ဝက်ဘ်ဆိုက်၊ ရှင်မာကုအကြောင်း စာအုပ်များ။