Story
Te Hāhi Tapu a Apanupu Te Tamaiti Tāpara Tekau mā rua noa iho ngā tau o Apanupu i te wā i tāparatia ai ia e te kāwana o Roma. I te toru tekau mā tahi o Hūrae ka whakanui tā tātou Hāhi i tōna matenga, hei rā mō tōna whānautanga ki te ora mutungakore. Ko ngā kōiwi o Apanupu, me ngā kōiwi o te tini o ngā Karaitiana i mate tahi me ia, kei te tiakina tonutia i te whare karakia o Hata Wirikini Meri me Hata Apanupu i Hamanutu. E kīia ana hoki i toro te Whānau Tapu ki taua wāhi i te wā o tā rātou Rerenga ki Ihipa. Kei te whare karakia tonu te puna i inu ai te Ariki a Ihu, a Hata Meri, me Hata Hohepa.
He maha ngā putanga me ngā merekara e puta nei i taua whare karakia tae noa ki tēnei rā tonu. I whānau a Apanupu i tētahi taone ko Nehiha te ingoa, i te Pūau o Naera. Ko ia anake te tama a ngā mātua Karaitiana pai i mate i a ia e tamariki tonu ana. I te tekau mā rua o ngā tau, ka tomo a Apanupu ki te whare karakia ki te whakarongo ki te tohunga e tono ana ki te whakaminenga kia mau pūmau i te wā o ngā whakatoitanga i whakaarahia e Tiokiritiana, te emepara o Roma.
Ka riro i a Apanupu ngā Hākarameta Tapu, kātahi ka inoi ia ki te Atua kia ārahina ia ki te wāhi e taea ai e ia te whāki i tōna whakapono ki a Ihu tō tātou Ariki. Muri iho ka puta a Apanupu ki waho, ā, ka hoatu e ia āna taonga katoa ki te hunga rawakore. Kātahi ka haere ia, mā raro, ki tētahi taone ko Hamanutu te ingoa. I a ia e haere ana, ka kite ia i a Arikiānahera Mikaera i roto i te korōria o te rangi.
He mea miharo rawa atu te tirohanga nā reira ka hinga a Apanupu ki te whenua, engari ka whakaarahia ia e te Arikiānahera, ā, ka kī atu ki a ia kia mamae ia mō ngā rā e toru i Hamanutu, ā, ka whakaatu ano ia mō Ihu Karaiti ki ētahi atu wāhi hoki. I tōna taenga ki Hamanutu, ka haere a Apanupu ki te kāwana o Roma, ā, ka whāki marama ia i tōna whakapono. I whakahāwea hoki ia ki ngā whakapakoko a te kāwana. Ka pukuriri te kāwana, ka tono kia whiua ia ki tōna puku. Ka whiua kinotia a Apanupu e ngā hōia tae noa ki te paunga o ōna whēkau ki waho i tōna puku.
Engari nā te merekara i whakaorangia ai ia e Arikiānahera Mikaera. Kātahi ka maka ia e te kāwana ki te whare herehere me ētahi atu Karaitiana, i whakatenatenahia e tōna noho i waenganui i a rātou, ā, muri iho ka tāparatia mō te ingoa o Ihu. I te rā i muri mai, ka mauria a Apanupu e te kāwana ki runga poti ki tētahi taone ko Ateripu te ingoa, ā, hei whiu, ka whakairihia a Apanupu, ko te māhunga ki raro, mai i te rā o te poti. Ka tīmata ngā hōia, me tō rātou kāwana, ki te inu, ki te kanikani, ki te papaki i te māngai o Apanupu.
Ka tahe te ihu o Apanupu, engari, kāore i tūmanakohia, ka matapō ngā hōia, ā, ka pararutiki te kāwana. I roto i tō rātou mamae ka tangi rātou ki a ia, ka mea, "Tēnā koa Apanupu, inoi ki tōu Atua kia whakaora i a mātou. No te mea ki te whakaorangia mātou, ka meinga mātou hei Karaitiana." Ka whakahoki a Hata Apanupu, "Ka puta tēnei i Ateripu anake, kia mōhio ai te hunga katoa o reira kāore he atua kē atu engari ko te Karaiti anake." I tō rātou taenga ki Ateripu, ka whakaorangia rātou katoa, ā, ka tangi rātou i te koa, "He Karaitiana mātou!
E whakapono ana mātou ki te Atua o Apanupu." Kātahi ka tangohia e rātou ō rātou kākahu hōia, ka makaia ki te whenua i te aroaro o te kāwana o Ateripu. Ka pukuriri rawa te kāwana, ka tono kia whakamatea rātou. I Ateripu, ka whakamamaetia kinotia a Apanupu, i ētahi wā mā te whiu, i ētahi wā mā te here i a ia ki tētahi moenga rino me te tahu ahi i raro i a ia. Engari i roto i ēnei whakawhiu katoa, ka whakaaturia e te Ariki tōna mana, ā, ka whakaorangia a Apanupu. Nā ēnei merekara, he tokomaha o te hunga mātakitaki i meinga hei Karaitiana, ā, ka riro i a rātou te karauna o te tāparatanga.
Kātahi ka tono te kāwana kia tapahia ngā ringa me ngā waewae o Apanupu. Inamata ka heke iho te Anahera a te Ariki i te rangi, ka whakahokia ngā ringa me ngā waewae ki ō rātou wāhi, ka whakaora i a ia. Kātahi ka whakatika a Apanupu, ka haere i te aroaro o te katoa. He rau ngā tāngata i meinga hei Karaitiana nā taua merekara. Nā te pōuri, ka karangatia e te kāwana ētahi o ngā tohunga makutu pai rawa o te whenua, ka tono ki a rātou kia āwhina i a ia ki te hinga i a Apanupu. Ka tohutohu rātou kia maka ia ki ngā nakahi paitini.
"He rawaka te paitini o aua nakahi hei whakamate i te rua, i te toru rau rānei tāngata," te kī a rātou. Nā ka maka rātou i a Apanupu ki tētahi rūma me ngā nakahi, engari nā te Atua, nāna i kati ngā waha o ngā raiona i te wā o Raniera, i whakamaru ngā nakahi, ā, kāore rātou i kino i a Apanupu. I te ata, ā, ka miharo te katoa, ka puta ora mai a Hata Apanupu i te rūma. Kātahi inamata ka ngokingoki tētahi o ngā nakahi ki waho o te rūma, ka mwhiri i te kakī o te kāwana.
Ka tīmata te tangata ki te wiri, ka tangi, "I runga i te ingoa o Ihu tōu Atua, kia atawhai ki ahau, kaua e tukua te nakahi kia kino i ahau." Ko te hata i aroha ki te katoa - hoa, hoariri rānei - pērā i te ako a te Rongopai, ka inoi mai i te ngākau, kātahi ka tono i te nakahi kia heke iho, kia kaua e tūkino i te kāwana. I taua rā, he tokomaha o te hunga i reira tae atu ki ngā tohunga makutu tokotoru i whakapono ki a Ihu. Mutunga iho, ka kī atu tētahi o ngā kaitohutohu a te kāwana ki a ia kia poutotia te māhunga o te hata kia mutu ai taua kōrero.
Nā ka tono te kāwana ki ngā hōia kia whakamatea a Hata Apanupu ki te hoari. Ko tētahi tangata whakapono ko Hata Hūriu te ingoa i takai i te tinana o Apanupu ki te rinena pai, ā, ka tukuna ki tōna kāinga ko Nehiha, te wāhi i tanumia ai ia. I te tau 960 T.K., ka whakawhitia tōna tinana ki te whare karakia o Hata Wirikini Meri i Hamanutu, te wāhi e takoto tonu nei ia tae noa ki tēnei rā. I roto i ngā tau, he maha ngā putanga a Apanupu i taua whare karakia. Ka puta ia hei tamaiti tekau mā rua tau te pakeke, ā, ka tākaro me ngā tamariki o tōna pakeke.
I tētahi wā ka uru ia ki tētahi whawhai i waenganui i ētahi tamariki Karaitiana me ngā tamariki Mahometa. Nā tēnei āhuatanga ka riri tētahi o ngā Mahometa rongonui i noho i te taha o te whare karakia. Ko te tohunga o te whare karakia, he koroua ia, ka riri i tōna mōhiotanga ki te mea i tupu. I tōna riri ka whakakāhoretia e ia te Tamaiti Hata kia kaua e puta. He mea miharo, ka rongo te Hata ki te whakatau a te tohunga, ā, ka mutu ngā putanga mō ngā tau maha.
I te tau 1974 anake, i te wā i whakawahia ai a Pāpā Apanupu Rūi hei tohunga mō taua whare karakia, ka karangatia e ia ētahi pīhopa tokorua i haere mai ki te whare karakia, ā, i muri i te inoi kaha, ka tukua e rātou te hata kia puta mēnā e pai ana ia. I roto i te rua wiki pea ka kitea te putanga tuatahi, ka whai mai ngā merekara me ngā putanga maha. Nā tētahi pīhopa rongonui i toro a Monitiriora i mua tata nei, ā, ka kōrero mō ngā merekara i kitea e ia anō. Ka mea ia, "I tētahi rā, e toro ana ahau i Hamanutu, ā, i uru ahau ki te whakanui i te miha i te whare karakia o Hata Wirikini Meri me Hata Apanupu.
I tū te miha i waenganui o te wiki, ā, he tokoiti ngā tāngata i tae mai. I muri i tā mātou whakaotinga, ka kōrero ahau mō te ātaahua o tēnei whare karakia, ā, i tino harikoa ahau ki te inoi i te miha i roto i a ia, engari ko tētahi mea iti." Ka tāpiri ahau, i roto i ngā inoinga katoa ka haere mai, ka haere atu tētahi tama mai i te tatau o mua. Ka kī mai te tohunga ki ahau kāore ia i kite i tētahi tamaiti, ā, he tokoiti noa ngā pakeke i tae mai ki te miha. Kātahi ka whakatau ia ko taua tama ko Hata Apanupu.
Nā tētahi atu tangata i kōrero, i muri i tana taenga ki te miha, ka haere ia i tana ara me tana kēhi pukapuka. "Kei te ua, ā, ka pahekeheke ahau, ka hinga ki tētahi roto wai. Kātahi ka oma mai tētahi tama ki ahau, ka āwhina i ahau kia tū. Ka hoatu e ia taku kēhi pukapuka, ka mea kia whiti ahau ki tērā taha o te huarahi. I miharo ahau ki te kite he maroke katoa ōku kākahu me taku kēhi pukapuka. Kātahi ka rapua e ahau te tama, engari kua ngaro ia." Mā ngā inoi me ngā karakia a tēnei Tāpara nui, te Tamaiti Hata a Apanupu, e noho ki a tātou. Āmine. [ Runga ] [ Panuku ]