ሰባ ሐዋርያት

በዚህች ቀን ከሰባ ሐዋርያት አንዱ የሆነው ታላቁ ቅዱስ ፍሪስካ ወይም አኒሲፎሮስ አረፈ። ይህ ሐዋርያ ከብንያም ነገድ የሆነ እስራኤላዊ ነበረ። ወላጆቹም የሙሴን ሕግ የሚጠብቁ ነበሩ፥ ከእነዚያም መድኃኒቱን ከተከተሉ፣ ትምህርቱን ካዳመጡና ድንቅ ሥራዎቹንና ተአምራቱን ከተመለከቱ ሰዎች መካከል ነበሩ። ጌታችን በናይን ከተማ የመበለቲቱን ልጅ ባስነሣ ጊዜ ይህ ቅዱስ በዚያ ተገኝቶ ነበር። የአይሁድን ሕግ መብራት ብርሃን ትቶ በጽድቅ ፀሐይ እንዲበራ ሳይዘገይ ወዲያውኑ ወደ ጌታ ክርስቶስ ሄደ። በፍጹም ልቡም አመነበት፥ ተጠመቀ፥ ከሰባ ሐዋርያትም አንዱ ሆነ፥ መንፈስ ቅዱስ በወረደ ጊዜም በጽዮን ሰገነት ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ተገኝቶ ነበር። በብዙ አገሮችም በወንጌል ሰበከ። በኮራንያስም ላይ ኤጲስ ቆጶስ ሆኖ ተሾመ፥ በዚያም ሕዝቡን ሰብኮ በትምህርቱና በስብከቱ አበራቸው ከዚያም አጠመቃቸው። ቅዱስ ተጋድሎውንም ከፈጸመ በኋላ በሰላም አረፈ። የሰማያዊ ክብርን አክሊል ተቀበለ፥ ዕድሜውም ሰባ ዓመት ነበረ፥ ከእርሱም ሃያ ዘጠኝ ዓመት አይሁዳዊ ሆኖ አርባ አንድ ዓመት ክርስቲያን ሆኖ ኖረ። ቅዱስ ጳውሎስም ወደ ጢሞቴዎስ በጻፈው በሁለተኛው መልእክቱ አስታወሰው (2 ጢሞቴዎስ 4፡19)። የጸሎቱ በረከት ከእኛ ጋር ይሁን። አሜን።

2. የእስክንድርያ መንበር መቶኛ ሊቀ ጳጳስ አባ ማቴዎስ ዕረፍት

በዚህች ቀንም በ1362 ዓመተ ሰማዕታት (መጋቢት 31 ቀን 1646 ዓ.ም) በቅዱስ አልዓዛር ቅዳሜ መቶኛው ፓትርያርክ አባ ማቴዎስ ሣልሳዊ አረፈ። እርሱም በማቴዎስ አልጡኪ በሚባል ስም ይታወቅ ነበር፥ በምኖፊያ አውራጃ ከጡኽ አል-ነሳራ ከተማ የክርስቲያን ወላጆች ልጅ ነበረ። እነርሱም እግዚአብሔርን የሚፈሩ፥ ለመጻተኞች የሚያስቡና ለድሆችና ለችግረኞች ቸርነትን የሚያደርጉ ነበሩ። እግዚአብሔርም ወንድ ልጅ ሰጣቸው፥ ታድሮስ ብለው ጠሩት፥ መልካም አስተዳደግም አሳደጉት። በመንፈሳዊ ሥርዓትም ሁሉ ቀጡት፥ የቤተ ክርስቲያንንም ቅዱሳት መጻሕፍት አስተማሩት። የእግዚአብሔር ጸጋም በዚህ ብፁዕ ልጅ ላይ ሞላ፥ ስለዚህ ራሱን ለክርስቲያናዊ ትምህርት ጥናትና ማስተማር ሰጠ። የእግዚአብሔር ጸጋም ወደ መላእክታዊና ናሁራዊ ሕይወት አንቀሳቀሰው፥ ስለዚህ ከከተማው ወጣ፥ ቤተሰቡንና ዘመዶቹንም ትቶ የጌታ ክርስቶስን ትእዛዛት ተከተለ ወደ ሺሄት ምድረ በዳም ሄደ። በታላቁ ቅዱስ አባ መቃርዮስ ገዳምም መነኮሰ፥ በናሁርና በአምልኮም ታላቅ ተጋድሎ ተጋደለ። ቄስም አድርገው ሾሙት ስለዚህ በናሁር ጨመረ በበጎ ምግባራትም አደገ ከዚያም ሊቀ ቄስና የገዳሙ አለቃ አደረጉት።

ከጥቂት ጊዜ በኋላም ዘጠና ዘጠነኛው ፓትርያርክ አባ ዮሐንስ አሥራ አምስተኛ አረፈ፥ አባቶች ኤጲስ ቆጶሳት፣ ቄሶችና መኳንንት ወደ ቅዱስ ማርቆስ መንበር ሊወጣ የሚገባውን ለመምረጥ ተሰበሰቡ። ክብር ለእርሱ የሆነ ጌታ ክርስቶስ መንጋውን ከሚነጥቁ ተኩላዎች የሚጠብቅ መልካም እረኛ እንዲመርጥላቸው እየለመኑ በጸሎት ጸኑ። የእረኞች እረኛ በሆነው በጌታ ክርስቶስ ፈቃድም፥ ሁሉም የአባ መቃርዮስ ገዳም ሊቀ ቄስ የሆነውን አባ ታድሮስን በመምረጥ ተስማሙ። ወደ ገዳሙም ሄዱ በግድም ያዙት፥ በ1347 ዓመተ ሰማዕታት ጳጉሜ 4 ቀን (መስከረም 7 ቀን 1631 ዓ.ም) ማቴዎስ በሚባል ስም ፓትርያርክ አድርገው አስቀመጡት፥ የሶርያን ገዳም ጳጳስ የሆነው አባ ዮሐንስም የሥርዓተ ሲመቱ አገልግሎት መሪ ሆነ።

ይህ አባም በሐዋርያዊው መንበር በተቀመጠ ጊዜ የክርስቶስን መንጋ በመልካም ጥንቃቄ ተንከባከበ፥ በዘመኑም መጀመሪያ ለምእመናን ሰላምና መረጋጋት ነበረ፥ ቤተ ክርስቲያናትም ከነበሩበት መከራ አረፉ። የበጎ ጠላት የሆነው ሰይጣን ቀናበት፥ አንዳንድ ክፉ አድራጊዎችንም በአባ ላይ አንቀሳቀሰ፥ ስለዚህ በግብጽ ወዳለው ገዥ ሄዱ በፓትርያርካዊው መንበር ላይ የሚቀመጥ ሁሉ ለገዥው ብዙ ገንዘብ ይከፍላል አሉት። ገዥውም ለሐሜታቸው አዳመጠ፥ ፓትርያርኩንም ተገቢውን ለመሰብሰብ ጠራው። መኳንንቱም ገዥውን ለማግኘት ሄዱ፥ እርሱም ስለ ፓትርያርኩ መቅረት አልጠየቀም ይልቁንም ፓትርያርኩ ስለሚከፍለው ተገቢ ገንዘብ ተናገረ፥ አራት ሺህ ዲናርም እንዲያመጡ አስገደዳቸው። ስለ ከባዱም ቅጣት በሐዘንና በትካዜ ከእርሱ ዘንድ ተለዩ። ነገር ግን ክብር ለእርሱ የሆነ እግዚአብሔር፥ ማንም እንዲጠፋ የማይወድ፥ ለገዥው የተጠየቀውን ቅጣት በከፈለ በአንድ አይሁዳዊ ሰው ልብ ውስጥ ምሕረትን አኖረ። መኳንንቱም ለዚያ ሰው ገንዘቡን እንደሚመልሱለት ቃል ገቡ፥ ቅጣቱንም በመካከላቸው ተከፋፈሉት፥ ለአባም ከዚህ ከባድ ቅጣት የሚከፍለውን ጥቂት ድርሻ መደቡለት። ከእርሱ የተጠየቀውን ገንዘብ ለመሰብሰብም ወደ ላይኛው ግብጽ (ሰዓይድ) ሄደ፥ ስለ እምነቱና በእግዚአብሔር እርዳታ ስለ ጠንካራ ተማመኑም፥ ሕዝቡ በሚራራ ልብና በመልካም ፈቃድ የጠየቃቸውን ሰጡት።

ከጥቂት ጊዜ በኋላም መንጋውን ሊጎበኝ ወደ ታችኛው ግብጽ (ባሕሪ) መጣ፥ ወደ በርማ ከተማም ሄደ፥ የከተማው የጡኽ ሰዎችም ወደ እርሱ መጡ በረከቱን እንዲያገኙ ከተማይቱን ሊጎበኝ እንዲመጣ ጋበዙት፥ ጥያቄያቸውንም ፈጸመ። በዚህ ፓትርያርክ ዘመንም በግብጽ ምድር ሁሉ ላይ ከዚያ በፊት እንደ እርሱ ያልነበረ ታላቅ ራብ ወረደ፥ ሕዝቡም እጅግ ተሠቃየ ብዙዎችም ሞቱ። የኢትዮጵያ ንጉሥም ጳጳስ እየጠየቀ ወደ ፓትርያርኩ ላከ፥ አባ ማቴዎስም ከአስዩጥ ከተማ ሰዎች ጳጳስ ሾሞ ላከላቸው። ይህም ጳጳስ በዚያ ሳለ ብዙ መከራዎችና ሐዘኖች ወረዱበት፥ እስኪሽሩትና በእርሱ ምትክ ሌላ እስኪሾሙ ድረስ።

አባም ለታችኛው ግብጽ ሕዝብ ያደረገውን የእረኝነት ጉብኝት ከፈጸመና የጡኽን ሰዎች ከተማቸውን እንዲጎበኝ ያደረጉትን ጥሪ ከተቀበለ በኋላ፥ ከእነርሱ ጋር ከበርማ ወጥቶ ወደ ጡኽ አል-ነሳራ በሚወስደው መንገድ ላይ ሄደ። ወደ ከተማይቱም በቀረበ ጊዜ ቄሶችና የክርስቲያን ሕዝብ ለክብሩ በሚገባ ክብር ለማድረግ በማክበር በማድነቅና በመንፈሳዊ ዝማሬዎች ተቀበሉት። በክብርና በምስጋናም ወደ ቤተ ክርስቲያን ገባ ሕዝቡንም እየሰበከና እያስተማረ አንድ ዓመት ከእነርሱ ጋር ኖረ። ጌታ አልዓዛርን ከሙታን ባስነሣበት ቀን መታሰቢያ በሆነ በተባረከው ቅዳሜም ከቅዳሴ በኋላ ከቄሶችና ከሕዝቡ ጋር ተሰበሰበ፥ ከእነርሱም ጋር በላ፥ በመንፈስ ቅዱስ መሪነትም መቃብሩ በዚህች ከተማ ቤተ ክርስቲያን እንደሚሆንና ጡኽን እንደማይለይ እያለ ተሰናበታቸው። ሕዝቡንም አሰናበተ፥ ከዲያቆናትም በአንዱ ቤት ሊያርፍ ሄደ። ዲያቆኑም ወደ ቤቱ በተመለሰ ጊዜ የአባን ክፍል በር አንኳኳ፥ ምንም መልስ ባላገኘ ጊዜም ክፍሉ ውስጥ ገባ ፓትርያርኩም በአልጋው ላይ ተኝቶ፥ ፊቱ ወደ ምሥራቅ ሆኖ፥ እጁ እንደ ቅዱስ መስቀል

በደረቱ ላይ ሆኖ አገኘው፥ ነፍሱም በጌታ እጅ ወጥታ ነበር። ቄሶችና ሕዝቡም ፈጥነው መጡ አርፎም አገኙት ሁኔታውም አልተለወጠም፥ ይልቁንም ፊቱ እንደ ፀሐይ ያበራ ነበር። የተባረከ ሥጋውንም ወደ ቤተ ክርስቲያን ወሰዱ፥ ለአባቶች ፓትርያርኮችም እንደሚገባ ጸለዩለት፥ በከተማው በጡኽ ቤተ ክርስቲያንም ቀበሩት። በሐዋርያዊውም መንበር አሥራ አራት ዓመት ከስድስት ወር ከሃያ ሦስት ቀን ቆየ፥ በዚያም ሥጋ አልበላም ወይን አልጠጣም፥ በመልካም ሽምግልናም አረፈ። የጸሎቱ በረከት ከእኛ ጋር ይሁን፥ ምስጋናም ለእግዚአብሔር ለዘላለም ይሁን። አሜን።