Story
I tēnei rā ka moe te Hato nui a Friska, arā a Onesiphorus, tētahi o ngā āpōtoro e whitu tekau. He Iharaira tēnei āpōtoro, nō te hapū o Pineamine. I pupuri ōna mātua i te Ture a Mōhi, ā, nō rātou hoki i whai i te Kaiwhakaora, i whakarongo ki āna whakaakoranga, i kite hoki i āna mahi whakamīharo me āna merekara. I te whakaarahanga e tō tātou Ariki i te tama a te pouaru o te pā o Naina, i reira tēnei hato e tū ana. Kāore i roa kua haere tonu ia ki te Ariki, ki a te Karaiti, me te whakarere i te mārama o te rama o te Ture a ngā Hūrai, kia whakamāramatia ia e te Rā o te tika.
I whakapono ia ki a ia mai i te ngākau, i iriiria, ā, ka noho hei tētahi o ngā āpōtoro e whitu tekau, ā, i tae atu ki ngā ākonga i te ruma o runga i Hiona i te wā o te taenga mai o te Wairua Tapu. I kauwhau ia i te Rongopai ki ngā whenua maha. I whakatohia ia hei pīhopa mō Khoranias, i reira ia i kauwhau ai ki ngā tāngata, i whakamāramatia rātou ki āna whakaakoranga me āna kauwhau, kātahi ka iriiria rātou. Ā, i te otinga o tana whawhai tapu, ka moe ia i runga i te rangimārie.
I riro i a ia te karauna o te korōria o te rangi, ā, e whitu tekau ōna tau, e rua tekau mā iwa ngā tau hei Hūrai, e whā tekau mā tahi ngā tau hei Karaitiana. I whakahuatia ia e Hato Paora i tāna Pukapuka Tuarua ki a Timoteo (2 Timoteo 4:19). Kia tau āna inoi ki a tātou. Āmine.
2. Te Moenga o Pāpa Mattheos, te Pāpa Kotahi Rau o Arekahanaria
I tēnei rā anō, i te tau 1362 M.M. (31 o Maehe 1646 A.D.), i te Rāhoroi o Raharuhi, ka moe a Pāpa Mattheos III, te Patriaka kotahi rau. I mōhiotia ia ki te ingoa ko Matthew El-Toukhy, he tama nā ētahi mātua Karaitiana nō te pā o Toukh El-Nasarah, i te porowini o El-Monofiah. I mataku rāua ki te Atua, i atawhai i ngā manuhiri, i mahi tika hoki ki te hunga rawakore me te hunga e matea ana. Ka homai e te Atua he tama ki a rāua, ka huaina e rāua ko Tadros, ā, i tika tā rāua whakatipu i a ia. I akona ia ki ngā ako wairua katoa, i whakaakona hoki ki ngā pukapuka tapu a te hāhi.
Ka kī te aroha noa o te Atua ki tēnei tama manaakitia, ā, ka tuku ia i a ia ki te ako me te whakaako i te mātauranga Karaitiana. Ka neke ia e te aroha noa o te Atua ki te oranga anahera me te oranga whakaheke tinana, nā reira ka puta ia i tōna pā, ka whakarere i tōna whānau me ōna whanaunga, ka whai i ngā ture a te Ariki a te Karaiti, ka haere ki te koraha o Sheahat. Ka noho moke ia i te whare moke a te Hato nui a Makarius, ā, i whawhai ia i te whawhai nui i runga i te whakaheke tinana me te karakia.
I whakatohia ia hei tohunga, nā reira ka nui ake tana whakaheke tinana, ka tipu ake i ngā pai, kātahi ka whakanuia ia hei tino tohunga me te upoko mō te whare moke.
Kāore i roa i muri mai, ka moe a Pāpa Yoannis XV, te Patriaka iwa tekau mā iwa, ka huihui ngā mātua, ngā pīhopa, ngā tohunga, me ngā rangatira ki te kōwhiri i tētahi e tika ana kia whakanekehia ki te Tūru o Hato Māka. I mau tonu rātou ki te inoi, e tono ana ki te Ariki a te Karaiti, ki a ia te korōria, kia kōwhiria mā rātou tētahi hēpara pai hei tiaki i tāna kāhui mai i ngā wuruhi kaikai. Mā te hiahia o te Ariki a te Karaiti, te Hēpara o ngā hēpara, ka whakaae te katoa ki te kōwhiri i te matua a Tadros, te tumuaki o te whare moke a Hato Makarius. Ka haere rātou ki te whare moke, ka mau kahatia ia, ka whakanohoia hei Patriaka ki te ingoa ko Mattheos i te tuawhā o El-Nasi (ngā rā tāpiri) i te tau 1347 M.M. (7 o Hepetema 1631 A.D.), ā, ko Anba Yoanis, te mētaporita o te whare moke Hiriana, te upoko o te karakia whakanoho.
I te nohoanga o tēnei Pāpa ki runga i te Tūru Āpōtoro, ka tiaki ia i te kāhui a te Karaiti i runga i te tino tiaki, ā, i te tīmatanga o ōna rā he rangimārie, he ata noho mō te hunga whakapono. I okioki ngā hāhi i ngā raruraru i raro i a rātou i mua. Ka hae a Hatana, te hoariri o te pai, ki a ia, ka neke ia i ētahi kaimahi kino ki te whakahē i te Pāpa, nā reira ka haere rātou ki te Kāwana i Kairo, ka kī atu ki a ia ko ngā tāngata katoa e noho ki te Tūru Patriaka ka utu i te moni nui ki te Kāwana. Ka whakarongo te Kāwana ki ā rātou kupu whakapae, ka karanga i te Patriaka kia kohia ngā nama.
Ka haere ngā rangatira ki te tūtaki i te Kāwana, kāore ia i pātai mō te kore o te Patriaka, engari i kōrero mō ngā nama me utu e te Patriaka. I akiaki ia i a rātou kia mau mai i ngā Dinari e whā mano. Ka wehe atu rātou i a ia me te pōuri me te mamae nā te utu taimaha. Engari ko te Atua, ki a ia te korōria, kāore nei e hiahia kia mate tētahi, i whakanoho i te aroha ki te ngākau o tētahi tangata Hūrai, ā, nāna i utu te utu i tonoa ki te Kāwana.
Ka oati ngā rangatira ki taua tangata kia whakahokia tana moni, ka wāwāhi rātou i te utu ki waenganui i a rātou, ka tohaina he wāhi iti o tēnei utu taimaha mā te Pāpa hei utu. Ka haere ia ki Ihipa o Runga ki te kohi i te moni i tonoa ki a ia, ā, nā tana whakapono me tana whakawhirinaki kaha ki te āwhina a te Atua, ka homai e ngā tāngata, me te ngākau aroha me te hiahia pai, te mea i tonoa e ia ki a rātou.
Kāore i roa i muri mai, ka haere ia ki Ihipa o Raro ki te tirotiro i tāna kāhui, ka haere ki te pā o Berma, ā, ka haere mai ngā tāngata o te pā o Toukh, tōna pā ake, ka tono ki a ia kia haere mai ki te tirotiro i te pā kia manaakitia rātou e ia, ā, i whakatutukihia e ia tā rātou tono. I ngā rā o tēnei Patriaka ka pā he matekai nui ki te whenua katoa o Ihipa, kāore anō he mea pērā i mua, ka mamae nui te iwi, ka mate hoki te tini. Ka tono te Kīngi o Etiopia ki te Patriaka mō tētahi mētaporita. Ka whakatoa a Pāpa Mattheos mā rātou he mētaporita nō ngā tāngata o te pā o Assiut, ka tukua atu ki a rātou. He raruraru me ngā pōuri maha i pā ki tēnei mētaporita i a ia i reira, tae noa ki tā rātou tangohanga i a ia, ka whakatohia e rātou tētahi atu hei whakakapi mōna.
I muri i te otinga o te tirotiro hēpara a te Pāpa ki ngā tāngata o Ihipa o Raro me tana whakaae ki te tono a ngā tāngata o Toukh kia tirotirohia tō rātou pā, ka wehe ia i Berma me rātou i tō rātou ara ki Toukh El-Nasarah. I tana whakatatanga ki te pā, ka pōwhiritia ia e ngā tohunga me ngā mano Karaitiana i runga i te whakahōnore, te whakautu, me ngā waiata wairua e tika ana mō tōna kororia. Ka tomo ia ki te hāhi i runga i te honore me te korōria, ka noho ia ki a rātou mō te tau kotahi, e kauwhau ana, e whakaako ana i te iwi.
I te Rāhoroi manaakitia, te whakamaharatanga o te rā i whakaarahia ai e te Ariki a Raharuhi i te hunga mate, ka huihui ia ki ngā tohunga me te iwi i muri i te karakia, ka kai tahi me rātou, ā, ka poroporoaki ki a rātou, e kī ana, mā te arahi a te Wairua Tapu, ka noho tōna urupā ki te hāhi o tēnei pā, ā, e kore ia e wehe i Toukh. Ka tukua e ia te iwi, ka haere ia ki te okioki i te whare o tētahi o ngā rīkona.
I te hokinga o te rīkona ki tōna whare, ka patuki ia i te tatau o te ruma o te Pāpa, ā, i te korenga o tētahi whakautu, ka tomo ia ki te ruma, ka kitea te Patriaka e takoto ana ki runga i tōna moenga, e titiro ana ki te rāwhiti, ko tōna ringa ki runga i tōna uma pērā i te Rīpeka Tapu, ā, kua wehe atu tōna wairua ki ngā ringa o te Ariki. Ka haere wawe mai ngā tohunga me te iwi, ka kitea ia kua moe, ā, kāore i rerekē tōna āhua, engari i kanapa tōna mata pērā i te rā.
Ka mauria e rātou tōna tinana manaakitia ki te hāhi, ka karakiatia ia kia rite ki ngā mātua, ngā Patriaka, ka tanumia ia ki te hāhi i te pā o Toukh, tōna pā ake. I noho ia ki te Tūru Āpōtoro mō ngā tau tekau mā whā, ngā marama e ono, me ngā rā e rua tekau mā toru, kāore ia i kai mīti, kāore hoki i inu wāina i taua wā, ā, ka moe ia i runga i te koroheketanga pai. Kia tau āna inoi ki a tātou, ā, kia whakakororiatia te Atua ake ake. Āmine.