Story
Maalintan waxaa nasahay Quduuska weyn Friska ama Onesiforos, midka ka mid ah toddobaatanka rasuul. Rasuulkani wuxuu ahaa Israa'iili ka soo jeeda qabiilka Benyaamiin. Waalidkiis waxay dhawri jireen sharciga Muuse, waxayna ka mid ahaayeen kuwii raacay Badbaadiyaha, oo dhegaystay waxbarashadiisa, oo arkay yaababkiisa iyo mucjisooyinkiisa. Markii Rabbigeennu uu sara kiciyey wiilkii naagtii carmalka ahayd ee magaalada Naa'iin, quduuskanu wuu joogay. Isagoo aan waxba dib u dhigin ayuu isla markiiba u tegey Rabbiga Masiix, isagoo ka tagay nuurka laambadda sharciga Yuhuudda si uu u iftiimo Qorraxda xaqnimada.
Wuxuu qalbiga oo dhan ku rumaystay isaga, waa la baabtiisay, wuxuuna noqday mid ka mid ah toddobaatanka rasuul, wuxuuna xerta la joogay qowladda sare ee Siyoon markii uu Ruuxa Quduuska ahi soo degay. Wuxuu Injiilka ku wacdiyey dalal badan. Waxaa loo doortay inuu noqdo hooggaanka Khoraniyas, halkaas oo uu dadkeeda u wacdiyey, oo uu iftiiminta ku siiyey waxbarashadiisa iyo wacdigiisa, dabadeedna baabtiisay. Markii uu dhammaystay halgankiisii quduuska ahaa wuxuu ku nasahay nabad.
Wuxuu helay taajka ammaanta samaawiga ah, wuxuuna jiray toddobaatan sannadood, kuwaas oo sagaal iyo labaatan sannadood uu Yuhuudi ahaa, hal iyo afartan sannadoodna uu Masiixi ahaa. Quduuska Bawlos wuxuu isaga ku xusay Warqaddiisii Labaad ee uu u qoray Timoteyos (2 Timoteyos 4:19). Tukashadiisu ha nala jirto. Aamiin.
2. Nasashada Baaba Mattheos, Baabihii Boqolaad ee Iskanderiya Sidoo kale maalintan oo sannadkii 1362 A.M. (31 Maarso 1646 A.D.) maalintii Sabtida Lacaaras, ayaa nasahay Baaba Mattheos III, Baadariyaarkii boqolaad. Wuxuu ku caan baxay magaca Matta El-Toukhy, wiil ka dhashay waalid Masiixi ah oo ka yimid magaalada Toukh El-Nasarah, ee gobolka El-Monofiah. Waxay ka cabsan jireen Ilaah, waxayna daryeeli jireen shisheeyaha, oo samafal u fali jireen masaakiinta iyo kuwa baahan. Ilaah wuxuu siiyey wiil, waxayna u bixiyeen Tadros, oo si wanaagsan ayay u koriyeen.
Waxay ku edbiyeen edbin ruuxi ah oo dhan, waxayna bareen kutubta quduuska ah ee kaniisadda. Nimcadii Ilaah ayaa buuxisay wiilkan barakaysan, sidaas darteed wuxuu isu bixiyey inuu barto oo baro waxbarashada Masiixiga ah. Nimcadii Ilaah ayaa u dhaqaajisay nolosha malaa'igteed iyo cibaadada, sidaas darteed wuxuu ka baxay magaaladiisii, wuuna ka tagay qoyskiisii iyo qaraabadiisii, wuxuuna raacay amarrada Rabbiga Masiix, wuxuuna tegey lamadegaanka Shiheet. Wuxuu raahib ku noqday deyrka Quduuska weyn Anba Makaariyos, wuxuuna ku halgamay halgan weyn oo raahibnimo iyo cibaado ah.
Waxaa loo qabtay wadaad sidaas darteed wuxuu ku sii kordhay raahibnimadii oo ku sii bislaaday wanaagga, dabadeedna waxay u dalaceeyeen wadaadkii sare iyo hoggaamiyaha deyrka. Wax yar ka dib, Baaba Yoannis XV, Baadariyaarkii sagaal iyo sagaashanaad ayaa nasahay, aabbayaashii hooggaannada, wadaaddada iyo nimanka caanka ah ayaa isu yimid si ay u doortaan kii ku habboon in loo dalaceeyo Kursiga Quduuska Markos. Waxay sii wadeen tukashada oo ay weydiisteen Rabbiga Masiix, kan ammaanta leh, inuu u doorto adhijir wanaagsan oo ilaaliya adhigiisa yeeyaha boobka ah.
Doonista Rabbiga Masiix, Adhijirka adhijirrada, dadkii oo dhammu waxay ku heshiiyeen in la doorto aabbe Tadros oo ahaa hooggaanka deyrka Quduuska Makaariyos. Waxay tageen deyrka, qasab ayayna ku qabsadeen, waxayna ku fadhiisiyeen kursiga Baadariyaarnimada magaca Mattheos maalintii afaraad ee El-Nasi (maalmaha ku-darka ah) sannadkii 1347 A.M. (7 Sebtembar 1631 A.D.), Anba Yoanis, mitropolitanka deyrka Suuriyaaniyada, ayaa hoggaaminayey adeegga fadhiisinta.
Markii Baabihan ku fadhiistay Kursiga Rasuulnimo, wuxuu u daryeelay adhiga Masiix daryeelka ugu fiican, bilowgii ayyaamkiisiina waxaa jiray nabad iyo deggenaan rumaystayaasha. Kaniisadihii way ka nasteen dhibaatooyinkii ay ku hoos jireen. Shaydaanka cadowga wanaagga ahi wuu ka xasday, wuxuuna ku kiciyey dad shar leh oo ka soo horjeeda Baabaha, sidaas darteed waxay tageen Xaakimkii Qaahira waxayna u sheegeen in mid kasta oo fadhiista Kursiga Baadariyaarnimo uu lacag badan siiyo Xaakimka. Xaakimkii wuxuu dhegaystay eedaynttoodii, wuxuuna u yeedhay Baadariyaarka si uu u soo ururiyo lacagta.
Nimankii caanka ahaa waxay u tageen inay la kulmaan Xaakimka, kaasoo aan weydiin maqnaanshaha Baadariyaarka, laakiin ka hadlay lacagta uu Baadariyaarku bixinayo. Wuxuu ku qasbay inay keenaan afar kun oo Dinaar. Way ka tageen isagoo murugaysan oo qulubsan ganaaxa culus awgiis. Laakiin Ilaah, kan ammaanta leh, kan aan jeclayn in qofna lumo, wuxuu naxariis geliyey qalbiga nin Yuhuudi ah oo bixiyey ganaaxii loo baahnaa ee Xaakimka. Nimankii caanka ahaa waxay ninkaas ballanqaadeen inay u celiyaan, ganaaxiina way kala qaybsadeen, waxayna Baabaha u qoondeeyeen qayb yar oo ka mid ah ganaaxan culus inuu bixiyo.
Wuxuu tegey Saciidka Sare si uu u soo ururiyo lacagtii laga rabay, iyo iimaankiisa iyo kalsoonidiisa adag ee uu ku qabay caawimadda Ilaah awgeed, dadku qalbi naxariis leh oo raalli ah ayay siiyeen wixii uu weydiistay. Wax yar ka dib, wuxuu yimid Saciidka Hoose si uu u soo booqdo adhigiisa, wuxuu tegey magaalada Berma, dadkii magaalada Toukh ee uu ka dhashayna way u yimaadeen oo casuumeen inuu yimaado oo soo booqdo magaalada si ay ugu barakaystaan, codsigoodiina wuu fuliyey.
Ayyaamkii Baadariyaarkan waxaa ku dhacay dhulka Masar oo dhan abaar weyn oo aan horteed la arag oo kale, dadku aad bay u dhibtoodeen, qaar badanna way dhinteen. Boqorkii Itoobiya wuxuu u soo diray Baadariyaarka isagoo weydiisanaya mitropolitan. Baaba Mattheos wuxuu u doortay mitropolitan ka mid ah dadka magaalada Asyuut wuuna u diray. Dhibaatooyin iyo murug badan ayaa ku dhacay mitropolitankan intii uu halkaas joogay, ilaa ay ka eryeen oo ay mid kale meeshiisa u doorteen.
Markii Baabihii dhammaystay booqashadiisii adhijirnimo ee dadkii Saciidka Hoose iyo aqbaliddiisii casuumaaddii dadkii Toukh ee ah inuu booqdo magaaladooda, wuxuu Berma kala baxay iyaga sii jidka u socda Toukh El-Nasarah. Markii uu magaalada u soo dhowaaday, wadaaddadii iyo dadkii badnaa ee Masiixiyiinta ah ayaa ku soo dhoweeyey ixtiraam, qadderin, iyo heeso ruuxi ah oo u qalma sharaftiisa. Wuxuu kaniisadda u soo galay sharaf iyo ammaan, wuxuuna la joogay sannad isagoo dadka wacdiyaya oo baraya.
Maalintii Sabtida barakaysan, xusuusta maalintii uu Rabbigu Lacaaras ka soo sara kiciyey kuwii dhintay, wuxuu la kulmay wadaaddadii iyo dadkii qaddaaska ka dib, wuu la cunay, wuuna ka sii tegey isagoo leh, hoggaamintii Ruuxa Quduuska ah, in qabrigiisu noqon doono kaniisadda magaaladan iyo inuusan Toukh ka tegi doonin. Dadkii wuu seexshay, wuxuuna tegey inuu ku nasto guriga mid ka mid ah shamaamiisada.
Markii shammaasku gurigiisii ku noqday, wuxuu garaacay albaabkii qolka Baabaha, markii uusan jawaab helin ayuu qolka galay wuxuuna helay Baadariyaarka oo sariirtiisa jiifa, isagoo bariga u jeeda, gacantiisuna laabtiisa saaran sida Iskutallaabta Quduuska ah, ruuxiisiina ku dhammaaday gacmaha Rabbiga. Wadaaddadii iyo dadkii degdeg ayay u yimaadeen, waxayna heleen isagoo nasahay oo aan muuqashadiisii beddelmin, laakiin wejigiisu wuxuu u dhalaalayey sida qorraxda.
Waxay jidhkiisii barakaysnaa u qaadeen kaniisadda, waxayna ugu tukadeen sida ku habboon aabbayaasha Baadariyaarrada, waxayna ku aaseen kaniisadda magaalada Toukh ee uu ka dhashay. Wuxuu Kursiga Rasuulnimo ku fadhiyey afar iyo toban sannadood iyo lix bilood iyo saddex iyo labaatan maalmood, isagoo aan cunin hilib ama cabbin khamri, wuxuuna nasahay gabow wanaagsan. Tukashadiisu ha nala jirto, ammaanna Ilaah ha u ahaato weligiis. Aamiin