شېهىت ئابانۇب

مۇقەددەس ئابانۇب بالا شېهىت ئابانۇب رىم ۋالىيىسىنىڭ قولىدا شېهىت بولغان ۋاقتىدا تېخى ئون ئىككى ياشتا ئىدى. ھەر يىلى ئىيۇل ئېيىنىڭ ئوتتۇز بىرىنچى كۈنى چېركاۋىمىز ئۇنىڭ ۋاپاتىنى، يەنى ئۇنىڭ مەڭگۈلۈك ھاياتقا تۇغۇلغان كۈنى دەپ خاتىرىلەيدۇ. ئابانۇبنىڭ تەۋەررۈكلىرى، شۇنداقلا ئۇنىڭ بىلەن بىللە جان بەرگەن نۇرغۇن مەسىھىيلەرنىڭ تەۋەررۈكلىرى ھازىرغىچە سامانۇد شەھىرىدىكى مۇقەددەس پاك قىز مەريەم ۋە مۇقەددەس ئابانۇب چېركاۋىدا ساقلانماقتا. يەنە دېيىلىشىچە، مۇقەددەس ئائىلە مىسىرغا قاچقان سەپىرى جەريانىدا شۇ يەرنى زىيارەت قىلغان ئىكەن.

چېركاۋدا رەب ئەيسا، مۇقەددەس مەريەم ۋە مۇقەددەس يۈسۈپ سۇ ئىچكەن قۇدۇق ھازىرغىچە ساقلىنىپ تۇرماقتا. بۈگۈنگە قەدەر شۇ چېركاۋدا نۇرغۇن كۆرۈنۈشلەر ۋە مۆجىزىلەر يۈز بېرىپ تۇرماقتا. ئابانۇب نىل دەلتاسىدىكى نەھىسا دېگەن بىر شەھەرچىدە تۇغۇلغان. ئۇ تەقۋادار مەسىھىي ئاتا-ئانىسىنىڭ بىردىنبىر ئوغلى بولۇپ، ئاتا-ئانىسى ئۇ كىچىك بالا چاغلىرىدا ۋاپات بولغان. ئون ئىككى يېشىدا ئابانۇب چېركاۋغا كىرگەندە، روھانىينىڭ جامائەتنى رىم ئىمپېراتورى دىئوكلېتىئان قوزغىغان زىيانكەشلىكلەر جەريانىدا ئېتىقادتا مۇستەھكەم تۇرۇشقا ئۈندىگەنلىكىنى ئاڭلىدى.

ئابانۇب مۇقەددەس سىرلارنى قوبۇل قىلدى، ئاندىن خۇداغا دۇئا قىلىپ، ئۇنى رەببىمىز ئەيساغا بولغان ئېتىقادىنى ئېتىراپ قىلالايدىغان جايغا يېتەكلىشىنى تىلىدى. شۇنىڭدىن كېيىن ئابانۇب چىقىپ، پۈتۈن مال-مۈلكىنى موھتاجلارغا تارقىتىپ بەردى. ئاندىن پىيادە ماڭغان ھالدا سامانۇد دېگەن شەھەرگە قاراپ يولغا چىقتى. ئۇ يولدا كېتىۋاتقاندا، باش پەرىشتە مىخائىلنى ئاسماني شان-شەرەپ ئىچىدە كۆردى. بۇ كۆرۈنۈش شۇنچە غايەت زور ئىدىكى، ئابانۇب يەرگە يىقىلىپ چۈشتى، لېكىن باش پەرىشتە ئۇنى تۇرغۇزۇپ، ئۇنىڭغا سامانۇدتا ئۈچ كۈن ئازاب چېكىشى، ھەمدە باشقا جايلاردىمۇ ئەيسا مەسىھ ئۈچۈن گۇۋاھلىق بېرىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

سامانۇدقا يېتىپ بارغاندىن كېيىن، ئابانۇب رىم ۋالىيىسىنىڭ ئالدىغا بېرىپ، ئېتىقادىنى ئاشكارا جاكارلىدى. ئۇ يەنە ۋالىينىڭ بۇتلىرىنى ھاقارەتلىدى. ۋالىي غەزەپلىنىپ، ئۇنىڭ قورسىقىغا قامچا بىلەن ئۇرۇشقا بۇيرۇدى. لەشكەرلەر ئابانۇبنى قاتتىق ئۇرۇپ، ئۈچەي-باغرى قورسىقىدىن چىقىپ كەتكۈچە ئۇرۇۋەردى. لېكىن باش پەرىشتە مىخائىل ئۇنى مۆجىزىلىك ھالدا ساقايتتى. ئاندىن ۋالىي ئۇنى باشقا مەسىھىيلەر بىلەن بىللە زىندانغا تاشلىدى؛ ئۇ مەسىھىيلەر ئابانۇبنىڭ ئاراڭدا بولۇشى بىلەن روھلىنىپ، كېيىن ئەيسانىڭ نامى ئۈچۈن شېهىت بولدى.

ئەتىسى ۋالىي ئابانۇبنى بىر كېمىگە سېلىپ ئاترىب دېگەن شەھەرگە ئاپاردى، ھەمدە جازا سۈپىتىدە ئابانۇبنى كېمىنىڭ يەلكىنىگە بېشى تۆۋەن قىلىپ ئاستۇرۇپ قويدى. لەشكەرلەر ۋالىيسى بىلەن بىللە ھاراق ئىچىپ، ئۇسسۇل ئويناپ، ئابانۇبنىڭ ئاغزىغا ئۇرۇشقا باشلىدى. ئابانۇبنىڭ بۇرنىدىن قان ئاقتى، لېكىن كۈتۈلمىگەندە لەشكەرلەر كور بولۇپ قالدى، ۋالىي بولسا پالەچ بولۇپ قالدى. ئۇلار ئازابتا ئۇنىڭغا نىدا قىلىپ: «ئابانۇب، ساڭا يالۋۇرىمىز، خۇدايىڭغا دۇئا قىلغىن، بىزنى ساقايتسۇن. ئەگەر ساقايساق، بىز مەسىھىي بولىمىز» دېدى.

مۇقەددەس ئابانۇب جاۋابەن: «بۇ پەقەت ئاتراب شەھىرىدىلا يۈز بېرىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇ يەردىكى ھەممە ئادەم مەسىھتىن باشقا خۇدا يوقلۇقىنى بىلسۇن» دېدى. ئۇلار ئاترىبقا يېتىپ كەلگەندە، ھەممىسى ساقايدى، ھەمدە خۇشاللىقتىن: «بىز مەسىھىي! بىز ئابانۇبنىڭ خۇداسىغا ئىشىنىمىز» دەپ نىدا قىلدى. ئاندىن ئۇلار ھەربىي كىيىملىرىنى يېشىپ، ئاترىب ۋالىيىسىنىڭ ئالدىدا يەرگە تاشلىدى. ھاكىم قاتتىق غەزەپلىنىپ، ئۇلارنى ئۆلتۈرۈشكە بۇيرۇدى. ئاترىبتا ئابانۇب قاتتىق قىيىن-قىستاققا ئېلىندى، گاھىدا قامچا بىلەن ئۇرۇلدى، گاھىدا تۆمۈر كارىۋاتقا باغلىنىپ، ئاستىغا ئوت يېقىلدى.

لېكىن بۇ بارلىق ئازاب-ئوقۇبەتلەردە رەب ئۆز قۇدرىتىنى نامايان قىلدى ۋە ئابانۇب قۇتۇلدۇرۇلدى. بۇ مۆجىزىلەر نەتىجىسىدە نۇرغۇن كۆرگۈچىلەر مەسىھىي بولۇپ، شېهىتلىك تاجىغا ئېرىشتى. ئاندىن ۋالىي ئابانۇبنىڭ قوللىرى ۋە پۇتلىرىنى كېسىشكە بۇيرۇدى. تۇيۇقسىز رەبنىڭ پەرىشتىسى ئاسماندىن چۈشۈپ، قول-پۇتلىرىنى ئورنىغا قويۇپ، ئۇنى ساقايتتى. ئاندىن ئابانۇب ئورنىدىن تۇرۇپ، ھەممەيلەننىڭ ئالدىدا ماڭدى. شۇ مۆجىزە نەتىجىسىدە يۈزلىگەن ئادەم مەسىھىي بولدى. ۋالىي چارىسىز قېلىپ، دۆلەتتىكى ئەڭ ماھىر سېھىرگەرلەردىن بىرنەچچىنى چاقىرتىپ، ئۇلاردىن ئابانۇبنى يېڭىشكە ياردەم قىلىشنى تەلەپ قىلدى.

ئۇلار ئابانۇبنى زەھەرلىك يىلانلارغا تاشلاشنى تەۋسىيە قىلىپ: «بۇ يىلانلاردا ئىككى-ئۈچ يۈز كىشىنى ئۆلتۈرگۈدەك زەھەر بار» دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئابانۇبنى يىلانلار بىلەن بىر ئۆيگە سالدى، لېكىن دانىيالنىڭ زامانىدا شىرلارنىڭ ئاغزىنى ئېتىپ قويغان خۇدا يىلانلارنى مۇلايىم قىلىپ، ئۇلار ئابانۇبقا زىيان يەتكۈزمىدى. ئەتىگەندە، ھەممەيلەننىڭ ھەيران قېلىشى بىلەن، مۇقەددەس ئابانۇب ئۆيدىن ساق-سالامەت چىقتى. ئاندىن تۇيۇقسىز يىلانلارنىڭ بىرى ئۆيدىن ئۆمىلەپ چىقىپ، ۋالىينىڭ بوينىغا ئورىلىۋالدى. ئۇ ئادەم تىترەشكە باشلاپ: «خۇدايىڭ ئەيسانىڭ نامى بىلەن، ماڭا رەھىم قىلغىن، يىلان ماڭا زىيان يەتكۈزمىسۇن» دەپ نىدا قىلدى.

ئىنجىلنىڭ ئەمرى بويىچە دوست بولسۇن، دۈشمەن بولسۇن، ھەممەيلەننى سۆيگەن مۇقەددەس ئابانۇب چىن دىلىدىن دۇئا قىلىپ، ئاندىن يىلانغا چۈشۈپ، ۋالىيغا زىيان يەتكۈزمەسلىككە بۇيرۇدى. شۇ كۈنى ھازىر بولغانلاردىن نۇرغۇنلىرى، جۈملىدىن ئۈچ سېھىرگەر ئەيساغا ئىشەندى. ئاخىرىدا ۋالىينىڭ مەسلىھەتچىلىرىدىن بىرى ئۇنىڭغا مۇقەددەس ئابانۇبنىڭ بېشىنى ئېلىپ، بۇ ۋەقەگە خاتىمە بېرىشنى مەسلىھەت بەردى. شۇنىڭ بىلەن ۋالىي لەشكەرلەرگە مۇقەددەس ئابانۇبنى قىلىچ بىلەن ئۆلتۈرۈشنى بۇيرۇدى. مۇقەددەس يۇليۇس ئىسىملىك ئېتىقادلىق بىر ئادەم ئابانۇبنىڭ جەسىتىنى نېپىز كاناپ رەختكە يۆگەپ، ئۇنى ئۆز يۇرتى نەھىساغا ئەۋەتتى، ئۇ يەردە دەپنە قىلىندى.

مىلادىيە 960-يىلى ئۇنىڭ جەسىتى سامانۇدتىكى مۇقەددەس پاك قىز مەريەم چېركاۋىغا يۆتكەلدى، ئۇ بۈگۈنگە قەدەر شۇ يەردە ياتماقتا. يىللار داۋامىدا ئابانۇب شۇ چېركاۋدا نۇرغۇن كۆرۈنۈشلەر بەردى. ئۇ ئون ئىككى ياشلىق بالا قىياپىتىدە كۆرۈنۈپ، ئۆزى بىلەن تەڭتۇش بالىلار بىلەن ئوينايتتى. بىر قېتىم ئۇ بەزى مەسىھىي ۋە مۇسۇلمان بالىلارنىڭ ئۇرۇشۇپ قېلىشىغا ئارىلاشتى. بۇ ۋەقە چېركاۋنىڭ يېنىدا تۇرىدىغان مۆتىۋەر مۇسۇلمانلارنىڭ بىرىنى غەزەپلەندۈردى. چېركاۋنىڭ روھانىيى ياشانغان بىر چوڭ كىشى بولۇپ، بۇ ئىشنى ئاڭلىغاندا غەزەپلەندى. ئۇ غەزىپىدە بالا مۇقەددەسنىڭ كۆرۈنۈشىنى مەنئى قىلدى.

ھەيران قالارلىقى شۇكى، مۇقەددەس روھانىينىڭ قارارىغا ئىتائەت قىلدى ۋە كۆرۈنۈشلەر نۇرغۇن يىللار توختاپ قالدى. 1974-يىلىغا كەلگەندە، قۇممۇس ئابانۇب لۇئىس شۇ چېركاۋغا روھانىي قىلىپ تەيىنلەنگەندە، ئۇ ئىككى ئەپىسقوپنى چاقىرتتى. ئۇلار چېركاۋغا كېلىپ، قىزغىن دۇئا قىلغاندىن كېيىن، مۇقەددەسكە خالىسا كۆرۈنۈشكە ئىجازەت بەردى. تەخمىنەن ئىككى ھەپتە ئىچىدە تۇنجى كۆرۈنۈش كۆرۈلدى، ئارقىدىنلا نۇرغۇن مۆجىزىلەر ۋە كۆرۈنۈشلەر يۈز بەردى. يېقىندا مەشھۇر بىر ئەپىسقوپ مونترېئال شەھىرىنى زىيارەت قىلىپ، ئۆزى كۆرگەن مۆجىزىلەر ھەققىدە سۆزلىدى.

ئۇ مۇنداق دېدى: «بىر كۈنى مەن سامانۇدنى زىيارەت قىلىۋاتاتتىم، مۇقەددەس پاك قىز مەريەم ۋە مۇقەددەس ئابانۇب چېركاۋىدا مەراسىم ئۆتكۈزۈشكە قاتناشتىم. مەراسىم ھەپتىنىڭ ئوتتۇرىسىدا بولۇپ، ئاز كىشى قاتناشقانىدى. ئاخىرلاشقاندىن كېيىن، مەن بۇ چېركاۋنىڭ نېمىدېگەن گۈزەل ئىكەنلىكى، مۇشۇ يەردە مەراسىمدا دۇئا قىلغانلىقىمدىن چىن دىلىمدىن خۇشال بولغانلىقىمنى، پەقەت بىر كىچىك ئىشتىن باشقا، دەپ بايان قىلدىم». مەن قوشۇپ، دۇئالار جەريانىدا بىر كىچىك ئوغۇل باللىنىڭ ئالدى ئىشىكتىن كىرىپ-چىقىپ تۇرغانلىقىنى ئېيتتىم. روھانىي ماڭا ھېچقانداق كىچىك بالا كۆرمىگەنلىكىنى، مەراسىمغا پەقەت ئاز چوڭلارنىڭ قاتناشقانلىقىنى ئېيتتى.

ئاندىن ئۇ بۇ كىچىك ئوغۇل باللىنىڭ مۇقەددەس ئابانۇب ئىكەنلىكىنى خۇلاسە قىلدى. يەنە بىر كىشى مەراسىمغا قاتناشقاندىن كېيىن، قولىدا بىر سومكا كۆتۈرۈپ يولغا چىققانلىقىنى سۆزلىدى. ئۇ مۇنداق دېدى: «يامغۇر يېغىۋاتاتتى، مەن تېيىلىپ، سۇ كۆلچىكىگە چۈشۈپ كەتتىم. ئاندىن بىر كىچىك ئوغۇل بالا ماڭا قاراپ يۈگۈرۈپ كېلىپ، ئورنۇمدىن تۇرۇشۇمغا ياردەم قىلدى. ئۇ ماڭا سومكامنى تۇتقۇزۇپ، كوچىنىڭ ئۇ تەرىپىگە ئۆتۈشۈمنى ئېيتتى. كىيىملىرىم ۋە سومكامنىڭ پۈتۈنلەي قۇرۇق ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ ھەيران قالدىم. ئاندىن كىچىك بالىنى ئىزدىدىم، لېكىن ئۇ غايىب بولۇپ كەتكەنىدى».

بۇ ئۇلۇغ شېهىت، بالا مۇقەددەس ئابانۇبنىڭ دۇئالىرى ۋە ئىلتىجالىرى بىز بىلەن بىللە بولغاي. ئامىن.