Sant MàrkNdawul Yàlla
Taariixa bi
te "Barnabas bëgg woon na yóbbaale Yowaana mi ñu naan Marka" (Jëf yi 15:37 (Acts 15:37)); "Te Barnabas ak Sool dellusi nañu Yerusalem, bi ñu mottalee seen liggéey, ñu yóbbaale Yowaana mi ñu naan Marka" (Jëf yi 12:25 (Acts 12:25)). Way-juuru Sëriñ Marka, Aristopolos baayam ak Maryaama ndeyam, ñëw nañu Palestin tuuti ginnaaw njuddóoy Sëriñ Marka ndax songante yi Berber yi defoon ci seen dëkk ak seen alal. Ñu sanc ci Kana bu Galile bu sori-soriwul Yerusalem.
Ay at ginnaaw, baayu Sëriñ Marka faatu, te Piyeer Simoŋ (Sëriñ Piyeer), mi takk woon ci genn bànneex bu baayu Sëriñ Marka, daa toppatoo Sëriñ Marka te jàppe ko mel ni doomam: "Mbooloom Yàlla mi nekk Babilon, mi ñu tànn ànd ak yéen, di leen nuyu, naka noonu Markus (Marka) sama doom"; (1 Piyeer 5:13 (1 Peter 5:13)). Piyeer Simoŋ saytu na ngir Sëriñ Marka jot njàng mu rafet. Sëriñ Marka jàng na yoon ak xam-xam yu yàgg.
Aada yu Mbooloom Yàlla wax nañu ne Maryaama, ndeyu Sëriñ Marka, bëgg woon na Yeesu Kirist te di ko topp fépp, te Sëriñ Marka kenn la woon ci ñi liggéey ca xewu Kana bu Galile, ba Yeesu Kirist soppi ndox mu nekk biiñ: "Te ci ñetteelu fan, am na takk ci Kana bu Galile... te Yeesu ak ay taalibeem ñu woo leen ci takk bi... bi kilifag xew bi mosee ndox mi soppiku biiñ...
Lii moo doon kéemaanu njëkk gu Yeesu def." (Yowaana 2:1-11 (John 2:1-11)) Xibaar yu gaaw + Mu juddu na ci Pàntapolis walla Qayrawan (léegi Tinisi walla Libi ci ñeneen i tukkikat) lu mat fukk ak juróom i at ginnaaw njuddóoy sunu Boroom. + Seede na yégleelu sunu Boroom ci Palestin ak it sonnam. + Moom moo bind Ëwanjil bi njëkk bind (mu bind ko ci làkku Gereg). + Moom moo sàmp ngëm ci Misra walla rekk ci Alegsàndri. Mu ñëw Alegsàndri lu mat 48 atu njuddu Kirist.
Mbindu wàll: Ci ñeneen i tukkikat, Sëriñ Piyeer yégleel na ci Babilon ci jamono ji Sëriñ Marka nekkoon ci Alegsàndri, waaye mu sax woon ci Yahut yu Babilon (benn dëkk bu jege Memfis, Kayro léegi). + Mu seedeel ngëm na ci 68 atu njuddu Kirist, ba ñi bañ ngëm ci Serapis (yàllaa bu nasaraan Gereg-Misra bi tudd Serapion-Abbis) takk ko ci geenu fas, di ko rëbb ci mbedd yi ci wàllu Bokalia ci Alegsàndri ñaari fan ba yaramam dagg-daggu. + Mbooloom Yàlla di màggal seedeem ci 8eelu fan ci weeru Me at mu nekk.
+ Boppam mu ngi ci benn jàngu bu ñu tudde turam ci Alegsàndri, te yenn ci yaramam mu ngi ci Katedral bu Sëriñ Marka ci Kayro. Li des ci yaramam mu ngi ci Katedral San Marko ci Wenisi, ci Itali. + Ci turam yi am: Waxkat bi (Ewanjelist), Apótr bi, Seedekat bi ak Seede-deekat bi (Martir). Yégleelkat bu ngëmu kàttanu Yàlla ci Afrig Sëriñ Marka, doomu réewu Libi la woon ci diggu Afrig bu nord. Mu gane ci dëkku Sirin ci Pàntapolis, féetu sowwu ci Libi, ci sowwu-jokkoo bu Misra. Apótr bi gane na ci waa-kër yu Yahut, ay at ginnaaw njuddóoy sunu Boroom ak Musëlkat bi, Yeesu Kirist.
Turam bu njëkk Yowaana la woon, te santam Marka la: "Te bi mu (Piyeer) dellusee ci boppam... mu (Piyeer) dem ca kër Maryaama, ndeyu Yowaana mi ñu naan Marka, fa ñu bare daje woon di ñaan" (Jëf yi 12:11-12 (Acts 12:11-12)); te "Barnabas bëgg woon na yóbbaale Yowaana mi ñu naan Marka" (Jëf yi 15:37 (Acts 15:37)); "Te Barnabas ak Sool dellusi nañu Yerusalem, bi ñu mottalee seen liggéey, ñu yóbbaale Yowaana mi ñu naan Marka" (Jëf yi 12:25 (Acts 12:25)).
Way-juuru Sëriñ Marka, Aristopolos baayam ak Maryaama ndeyam, ñëw nañu Palestin tuuti ginnaaw njuddóoy Sëriñ Marka ndax songante yi Berber yi defoon ci seen dëkk ak seen alal. Ñu sanc ci Kana bu Galile bu sori-soriwul Yerusalem. Ay at ginnaaw, baayu Sëriñ Marka faatu, te Piyeer Simoŋ (Sëriñ Piyeer), mi takk woon ci genn bànneex bu baayu Sëriñ Marka, daa toppatoo Sëriñ Marka te jàppe ko mel ni doomam: "Mbooloom Yàlla mi nekk Babilon, mi ñu tànn ànd ak yéen, di leen nuyu, naka noonu Markus (Marka) sama doom"; (1 Piyeer 5:13 (1 Peter 5:13)).
Piyeer Simoŋ saytu na ngir Sëriñ Marka jot njàng mu rafet. Sëriñ Marka jàng na yoon ak xam-xam yu yàgg. Aada yu Mbooloom Yàlla wax nañu ne Maryaama, ndeyu Sëriñ Marka, bëgg woon na Yeesu Kirist te di ko topp fépp, te Sëriñ Marka kenn la woon ci ñi liggéey ca xewu Kana bu Galile, ba Yeesu Kirist soppi ndox mu nekk biiñ: "Te ci ñetteelu fan, am na takk ci Kana bu Galile... te Yeesu ak ay taalibeem ñu woo leen ci takk bi... bi kilifag xew bi mosee ndox mi soppiku biiñ...
Lii moo doon kéemaanu njëkk gu Yeesu def." (Yowaana 2:1-11 (John 2:1-11)) Xibaar yu gaaw + Mu juddu na ci Pàntapolis walla Qayrawan (léegi Tinisi walla Libi ci ñeneen i tukkikat) lu mat fukk ak juróom i at ginnaaw njuddóoy sunu Boroom. + Seede na yégleelu sunu Boroom ci Palestin ak it sonnam. + Moom moo bind Ëwanjil bi njëkk bind (mu bind ko ci làkku Gereg). + Moom moo sàmp ngëm ci Misra walla rekk ci Alegsàndri. Mu ñëw Alegsàndri lu mat 48 atu njuddu Kirist.
Mbindu wàll: Ci ñeneen i tukkikat, Sëriñ Piyeer yégleel na ci Babilon ci jamono ji Sëriñ Marka nekkoon ci Alegsàndri, waaye mu sax woon ci Yahut yu Babilon (benn dëkk bu jege Memfis, Kayro léegi). + Mu seedeel ngëm na ci 68 atu njuddu Kirist, ba ñi bañ ngëm ci Serapis (yàllaa bu nasaraan Gereg-Misra bi tudd Serapion-Abbis) takk ko ci geenu fas, di ko rëbb ci mbedd yi ci wàllu Bokalia ci Alegsàndri ñaari fan ba yaramam dagg-daggu. + Mbooloom Yàlla di màggal seedeem ci 8eelu fan ci weeru Me at mu nekk.
+ Boppam mu ngi ci benn jàngu bu ñu tudde turam ci Alegsàndri, te yenn ci yaramam mu ngi ci Katedral bu Sëriñ Marka ci Kayro. Li des ci yaramam mu ngi ci Katedral San Marko ci Wenisi, ci Itali. + Ci turam yi am: Waxkat bi (Ewanjelist), Apótr bi, Seedekat bi ak Seede-deekat bi (Martir)