ቅዱስ አንባ ሩዊስ | አንባ ፈረጅ | አባ ቴጂ

በቅብጢ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያሉ ቅዱሳንና ሰማዕታት ሕይወት

ቅዱስ አንባ ሩዊስ | አንባ ፈረጅ | አባ ቴጂ

በእንግሊዝኛ ቋንቋ፦ Saint Roweiss። በቅብጢ ቋንቋ፦ አባ ቴጂ።

ብፁዕነታቸው ጳጳስ ሺኖዳ ሣልሳዊ ስለዚህ ቅዱስ ሲናገሩ፦ ምንም የክህነት ማዕረግ አላገኘም፣ እንደ መነኩሴም የምንኩስናን ሕይወት አልተከተለም፤ ይሁን እንጂ የቤተ ክርስቲያን ማዕረግና ደረጃ ከያዙ ብዙዎች በልጦ ስለ ነበር ጳጳሳቱ ራሳቸው ስለ እነርሱ ጸሎት ይለምኑት ነበር ይላሉ።

የመጀመሪያ ሕይወቱ፦

በ ግርብያ አውራጃ ውስጥ በምትገኝ ምንያት የሚን በተባለች ትንሽ መንደር ከድሃ ቤተሰብ ተወለደ። አባቱ ይስሐቅ የተባለ ገበሬ ሲሆን የእናቱም ስም ሣራ ይባል ነበር፤ ፈረጅ ብለውም ሰየሙት። የተወለደበት ትክክለኛ ቀን አይታወቅም፣ ነገር ግን በዐሥራ አራተኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ኖሮ በ1405 ዓ.ም. በጥቅምት 18 ዐረፈ።

አባቱን በእርሻ ሥራ ይረዳው ነበር፤ የእርሻ ሥራውን ሲጨርስም በትንሽ ወጣት ግመል ላይ ጨው ይሸጥ ነበር። ግመሉ በትንሽ ራሱ ጌታውን ስለሚደባብሰው "ሩዊስ" ("ራስ" የሚለው ቃል ማሳነሻ) ብሎ ሰየመው። ይህ ግመል እጅግ የተገራ ስለ ነበር በስሙ ሲጠራው ጥሪውን ይመልስ ነበር፤ ግመሉ ለጌታው ካለው ብልሃትና ታማኝነት የተነሣ ጌታው ሳይከደን ቢተኛ ይከድነው እንደ ነበረና በጸሎት ሰዓታትም ያስነሣው እንደ ነበረ ይነገራል። ምናልባትም ፈረጅ ከሁሉ የተለየ ባሕርዩ ትሕትናውና ፍቅሩ ነበር፤ በዚህም መላ መንደሩን ፍቅር አተረፈ።

ከከተማው መውጣቱ፦

እስከ ሃያ ዓመቱ ድረስ በአባቱ ቤት ኖረ፤ በዚያን ጊዜ በክርስቲያኖች ላይ ከባድ ስደት ስለ ወረደ የቅዱሱ አባት እንኳ የዚያ ስደት ጭነት ከብዶት እምነቱን ካደ። ቅዱሱ በአቅራቢያው በሚገኘው የአል-ሼኽ በረሃ ተደበቀ፤ ከዚያም ወደ ካይሮ ተነሣ። ከከባድ ድካሙና ረሃቡ የተነሣ በመንገድ ላይ ተኝቶ ሳለ በእንቅልፉ ሁለት እንደ መብረቅ የሚያንጸባርቁ ሰዎች አንሥተው ወደ ሰማይ ተሸክመው ወደ ሰማያዊ ቤተ ክርስቲያን ሲያስገቡት አየ። በዚያም ታላቅ የሰጋጆች ጉባኤ አየ፤ ከውስጥም ወደ ፊት ቀርቦ ከምሥጢራቱ እንዲቀበል የሚጠራውን ድምፅ ሰማ። ከዚያም ሁለቱ አንጸባራቂ ሰዎች ወደ ቅዱሱ ማዕድ አቀረቡት፤ ከምሥጢራቱም ተቀበለ፤ ከዚያ በኋላም ካነሡት ስፍራ መለሱት።

ከዚህ ሕልም በኋላ ተነሥቶ ካይሮን አቋርጦ ከዚያም ወደ ላይኛው ግብጽ ወጣ፤ በዚያም አካባቢ ራሱን ለመካድ ስሙን "ሩዊስ" ብሎ ለወጠው። ከሰዓይድ ቁስ ጀምሮ እስከ እስክንድርያ ድረስ በምድር ሁሉ መዘዋወር ጀመረ፤ የሚገናኘውን ሁሉ ስለ ነፍሱ መዳን በብዙ እንባ ይነግረው ነበር። ይህ ቅዱስ ራሱን የሚያስጠጋበት ስፍራ ላልነበረው ጌታው እየመሰለ እንግዳ ሆኖ በምድር ላይ እየተንከራተተ ኖረ፤ ወደ ሰማይ ያለው ናፍቆትም እጅግ ኃይለኛ ስለ ነበር ብዙ ጊዜ የመዝሙረኛውን ቃል ይዘምር ነበር፦ "በሜሴክ ስለ መኖሬ፣ በቄዳር ድንኳኖችም ስለ መቀመጤ ወዮልኝ!" (መዝሙር 120:5)።

ምናኔው፦

እጅግ የጠነከረና የከበደ የሥጋ ማቅጨጭ ሕይወት ይኖር ነበር። ጾመኛ ሆኖ ጥቂትና ከምግቦች የተናቀውን ብቻ ይበላ ነበር፤ ራቁቱን የሚሸፍነውን ብቻ ለብሶ የተቀረውን ሰውነቱን ለበጋ ሙቀትና ለክረምት ብርድ ተጋልጦ ራቁቱን ይተወው ነበር፤ በዚህም መጥምቁ ዮሐንስን ይመስል ነበር።

በግብጽ አገሮች ተዘዋወረ፤ ወደ ከተማ በገባ ጊዜ ለመተዳደሪያው የሚያስፈልገውን ለማግኘት በእጁ ይሠራ ነበር፤ የቀረውንም ምጽዋት አድርጎ ይሰጥ ነበር። ብዙ ጊዜ የሚወዱት ሰዎች ውድ ልብሶችንና ገንዘብንና ስጦታዎችን ቢያቀርቡለትም እምቢ ይል ነበር።

በመከራ ሕይወት ብቻ አልረካም ነበር፤ ሕይወቱን በጾምና በጸሎት ያሳልፍ ነበር። ሁለትና ሦስት ቀን ሳይፈታ ይጾም እንደ ነበረ፣ አንድ ጊዜም ዐሥራ አንድ ተከታታይ ቀናት እንደ ጾመ ይነገርለታል። በቅዱስ ቁርባን ጽኑ ነበር፤ ቅዱሳን ምሥጢራትን በፍርሃትና በመንቀጥቀጥ ይቀበል ነበር፤ ብዙ ጊዜም ራሱን ብቁ እንዳልሆነ ስለሚሰማው ሲቆርብ ማመንታት ያሳይ ነበር። ስለዚህ ማመንታት በተጠየቀ ጊዜ እንዲህ ሲል መለሰ፦ "ክርስቶስን በማኅፀኗ ለመሸከም ብቁ የሆነችው የእመቤታችን ንጽሕት ማርያም ማኅፀን ንጹሕና ጥራት እንዳለው ሁሉ ውስጡ ንጹሕና ጥራት ያለው ካልሆነ በቀር ማንም ከእነዚህ ቅዱሳን ምሥጢራት ለመቀበል ብቁ አይደለም።" ምናልባት ይህ የሆነው እግዚአብሔር የውስጥ ዐይኑን ስለ ከፈተለት ሊሆን ይችላል፤ በመቅደሱ ውስጥ በቅዳሴ ጊዜ የእግዚአብሔር ክብር በቅዱሳን ምሥጢራት ላይ አርፎ በማይገለጽ ብርሃን ሲያበራ ይመለከት ነበር።

ከእግዚአብሔር ብዙ መንፈሳዊ ራእዮችን ተሰጥቶ ነበር፤ ተአምራትንም ይሠራ ነበር፤ ለብዙዎችም ንስሐ ምክንያት ሆኖ ነበር። አንድ ጊዜ ኪሩቤልንና ሱራፌልን በጥምቀት ሐሙስ ዙሪያ ቆመው ሕፃኑን በደስታ ሲከቡት እንዳየ ተናገረ።

ለድሆች ምጽዋት ለመስጠት ስንዴ በማበጠር ይሠራ ነበር። በካይሮ "ኡም ያዕቆብ" (የያዕቆብ እናት) በተባለች ሴት ቤት ራሱን ለብቸኝነት አጥሮ ነበር፤ በራበው ጊዜም እርሷ ዳቦ አቀረበችለት። እርሱ ግን የራሰረሰ ብሬን ወስዶ በላ፤ ሴትዮዋም አዘነች። እርሱም እንዲህ አላት፦ "ስለ ሰዎች ኃጢአት ሳታዝኚ ዳቦ ፋንታ ብሬን በመብላቴ ልብሽ ለምን ያዝናል? ኃጢአት ነፍስን እንደሚገድል፣ ብሬ ግን በማናቸውም ሁኔታ ሥጋን እንደሚደግፍ አታውቂምን? ሥጋም ቢሆን ጥቂት የሚሠቃየው ከኃጢአት እንዲቆጠብ ነው።"

መንፈሳዊ ጉዞዎቹ፦

ከፍ ያለ የ"በረራ" (ከስፍራ ወደ ስፍራ መሸጋገር) ደረጃ ላይ ደረሰ፤ ስለዚህም በጣም በአጭር ጊዜ ውስጥ ታላላቅ ርቀቶችን ያቋርጥ ነበር፤ በሮቻቸው የተዘጉ ስፍራዎችንም ይገባ ነበር። አንድ ጊዜ ወደ አሲዩጥ ተወስዶ በአንድ ሰዓት ውስጥ የምሕረት ሥራን ፈጽሞ ተመለሰ፤ በሌላ ጊዜም በመከራ ላይ የነበረን ለማስታገስ ወደ ሶርያ ተወሰደ። እግዚአብሔርም የተሰወሩ ምሥጢራትን ዕውቀት ሰጠው። ራሱን የካደ ሰው ነበር፤ ስሙን እንኳ ክዶ ራሱን በግመሉ ስም ይጠራ ነበር። አንዳንዶች እውነተኛ ስሙን ለማወቅ ግፊት ባደረጉበት ጊዜ "ቴጂ አፍሊሉ" ማለትም "ቴጂ ዕብድ" ብሎ ነገራቸው፤ የሚደንቀውም ቤተ ክርስቲያን በጸሎቷ ይህንኑ ስም "ቴጂ" ብላ ትጠራዋለች። ራሱን ይበልጥ ለመካድ ስለ ፈለገ ሰውነቱን ራቁቱን ራሱን ግልጥ አድርጎ በመንገዶች ይሄድ ነበር፤ በዘንባባ ቅጠል ጎጆ ውስጥም ይኖር ወይም በመንገድ ዳር ይተኛ ነበር። ብዙ ጊዜ ይህ እንግዳ የኑሮ ዘይቤ የሰዎችን ፌዝ፣ መደብደብ፣ መሳደብ፣ መትፋት፣ በድንጋይ መውገርን ያስከትልበት ነበር። ነፍሱ በእነዚህ ስድቦች ላይ በተነሣች ጊዜ እንዲህ ሲል ይናገራት ነበር፦ "ከሰማዕቱ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና ከታገሠው ሁሉ ጋር ስነጻጸር፣ ወይም ሄሮድስ ራሱን ከቆረጠው ከመጥምቁ ዮሐንስ ጋር ስነጻጸር እኔ የት ነኝ?

በእኔ ላይ የደረሰው ከሰማዕታት ላይ ከደረሰው ሥቃይ ጋር ሲነጻጸር የት ነው?" ከተጋለጠባቸው ብዙ ሥቃዮች የተነሣ ራሱን በሩቅ ስፍራዎች አጥሮ ለብዙ ወራት ከሰዎች ይለይ ነበር፤ እነዚያንም በ ጋለ ጸሎትና ባልተቋረጠ ጾም ያሳልፍ ነበር። እግዚአብሔርም የልቡን መሰበር፣ ፍቅሩንና የእምነቱን ብርታት ተመለከተ፤ ስለዚህ ጌታ ክርስቶስ በማይነገር ክብር አምስት ጊዜ ተገለጠለት፤ በአንዱም ጊዜ አፍ ለ ጆሮ ተናገረው። እንዲህ ባሉ ራእዮችም ይበረታ ነበር፤ በማናቸውም ዓይነት መከራ ላይ ጸንቶ ይቆም ነበር፤ ከመናገርም ዝም ይል ነበር።

በመከራዎቹ መካከል የእግዚአብሔር መጽናናቶች፦

ሱልጣን በርቁቅ ስለ እርሱ ሰምቶ ሊያየው ናፈቀ።

አሚር ሱዱን ጳጳስ ማቴዎስን ባስጨነቀ ጊዜ አንባ ሩዊስን አስጠርቶ ስለ ሕይወቱና ስለ ሥራዎቹ ሊጠይቀው ጀመረ፤ እርሱ ግን አንዲት ቃል አልመለሰለትም። ደሙ እስኪፈስ ድረስ በአራት መቶ ጅራፍ እንዲደበደብ አዘዘ፤ እርሱም ዝም አለ። ወታደሮቹም በመንገዶች እያዞሩ እየደበደቡት፣ እየተፉበት፣ የራሱንና የጢሙን ጠጉር እየጎተቱት፣ እርሱም ዝም አለ፤ ከዚያም ከደቀ መዝሙሩ ጋር ወደ እስር ቤት ጣሉት። የክብር ጌታም ለሁለቱም ተገለጠላቸው፤ ፈወሳቸውም፤ የታሰሩት ስምንት ቍጥር ያላቸው ቅብጣውያን ስለ እነርሱ እንዲጸልይ በለመኑት ጊዜ በዚያው ቀን ጳጳሱ የመፈታት ትእዛዝ ይዞ መጣላቸው።

ብዙ ጊዜ የምእመናንን ቤቶች ይጎበኝ ነበር፤ ወደ ፊት የሚሆነውን ነገር ይነግራቸውና በእነርሱ ላይ ስለሚደርሰው ጉዳትና መከራ ያስጠነቅቃቸው ነበር። ቅዱሱ የታላቁ የ87ኛው ጳጳስ አንባ ማቴዎስ ቀዳማዊ ዘመን ሰው ነበር፤ ከእርሱም ጋር የጠበቀ ግንኙነት ነበረው። በአንዱ ጊዜ አሚር ያልቡጋ ጳጳሱን ከክርስቲያኖች ቡድን ጋር ያዘ፤ ደቀ መዝሙሩም ወደ አንባ ሩዊስ መጥቶ በጳጳሱ ላይ የደረሰውን በነገረው ጊዜ እመቤታችን ድንግል ታድነዋለች ብሎ ትንቢት ነገረው። እንዲህም ሆነ፤ የዚያ አሚር ጠላት ከሆኑት አሚሮች አንዱ ጥቃት ሰንዝሮ የእስር ቤቱን በሮች ሰብሮ ፓትርያርኩንና ከእርሱ ጋር የነበሩትን አወጣ፤ አሚር ያልቡጋንም ይዞ አስሮ እስኪሞት ድረስ ደበደበው።

ሕመሙና ዕረፍቱ፦

አንባ ሩዊስ ከባድ ሕመምን በትዕግሥት በመቋቋም ተጋድሎውን አተመ፤ በዚህም አዲሱ ኢዮብ ተባለ። ዘጠኝ ዓመት ሳያቋርጥ ታመመ፤ ይህን ጊዜ ሁሉ አልጋ ላይ ተኝቶ፣ ዝም ብሎ፣ ለማንም ሳይናገር፣ በሚደንቅ ትዕግሥት እየታገሠ ቆየ። እነዚህን ዓመታት ወደ እርሱ ለሚመጡ ኃጢአተኞች በመተንፈስና በማልቀስና በመጸለይ አሳለፈ፤ ራሱ በሕመም እየተሠቃየ ሳለ የሚጎበኙትን ሕሙማን ይፈውስ ነበር። ፍጻሜው እንደ ቀረበም ባወቀ ጊዜ ደቀ መዛሙርቱን አንድ በአንድ ባረከ፤ ሰውነቱንም በውኃ አበሰ፤ ከራሱ ጫፍ እስከ እግሩ ጫማ ድረስ አካሉን ሁሉ በመስቀል ምልክት ምልክት አደረገ። በ ዕረፍቱ ሰዓት እመቤታችን ድንግል ማርያምን ጠየቀ፤ እርሷም ልመናውን ፈጸመችለት፤ ይህንም ከደቀ መዛሙርቱ አንዱ መሰከረ፤ እንዲህም አለ፦ "በዚያች ሰዓት እንደ ፀሐይ የምታበራ ሴት ከዚህ አባት ጎን ተቀምጣ አየኋት፤ የተባረከችውን ነፍሱንም እንደ ልመናው ወሰደች።" ዕረፍቱም በ ጥቅምት 21 (21 ባቤህ)፣ የእመቤታችን ድንግል መታሰቢያ ዕለት ነበር፤ በ ዴር አል-ኸንዳቅ (ዛሬ የአንባ ሩዊስ አካባቢ ተብሎ በሚጠራው) ካለችው ቤተ ክርስቲያኗ ጎን ተቀበረ።

ከዕረፍቱ በኋላ የእግዚአብሔር ሥራ ከእርሱ ጋር፦

ከተቀበረ በስምንተኛው ቀን ሥጋው ተሰረቀ፤ ስለዚህ ለደቀ መዛሙርቱ ተገለጠላቸውና እውነተኛውን ሁኔታ አስታወቃቸው፤ እነርሱም ለሁለተኛ ጊዜ ወደ መቃብሩ መለሱት። ከሥጋው ብዙ ተአምራት ይፈሱ ነበር፤ ይህም የምእመናንን ቡድን ሥጋውን ወደ አል-መዕሰራ ወደሚገኘው ዴር ሻህራን ለማዛወር አታለላቸው፤ ስለዚህ በናይል ላይ በ ጀልባ ተሸክመው ወሰዱት። ወደ ተባለው ገዳም በሚሄዱበት መንገድ ግን ሊያሰጥማቸው የተቃረበ ኃይለኛ ነፋስና ብርቱ ማዕበል ተነሣባቸው፤ ስለዚህ ሥጋውን እንደገና ወደ መቃብሩ ለመመለስ ተገደዱ። በዚህም ትውልድ (በሃያኛው ክፍለ ዘመን) የፓትርያርክ መሥሪያ ቤት ተቆጣጣሪ የነበረ አርማንዮስ ቤክ ሐና የተባለ ሰው የቅዱሱን መቃብር ለማደስ ሞከረ፤ በዘመናዊ ዘይቤ ለመገንባት እንዲፈርስ አዘዘ። ሠራተኛውም ዶማውን በመቃብሩ ላይ ወደ ታች ማወዛወዙ ሳይዘገይ ቀኝ እጁ ሽባ ሆነ፤ እርሱም እርዳታ ለማግኘት ጮኸ፤ የቤተ ክርስቲያኒቱ ካህን መጥቶ እጁ ወደ እንቅስቃሴ እስኪመለስ ድረስ ጸለየለት። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ መቃብሩ እንዳለ ተተወ፤ ያደረጉትም ሥጋውን ሳያንቀሳቅሱ ከላዩ ላይ የእብነ በረድ መቃብር መገንባት ብቻ ነበር።

ይህንም ተመልከት፦ በግብጽ ለቅዱስ አንባ ሩዊስ | አባ ቴጂ የተሰየሙ የቤተ ክርስቲያን ስሞች፣ እንዲሁም የአንባ ሩዊስ ደቀ መዝሙር ቅዱስ ሰሎሞን።